Bu şartname, beton ve betonarme elemanlarının imalatında kullanılan kalıp, kalıp iskelesi ve konsol
sistemleri ile ilgili kullanım ve kurulum esaslarını kapsar.
Bu şartnamenin 5'inci bölümünde belirtilen standartlara uygun olarak tasarımı yapılan, üretilen ve
betonarme döşeme ve kirişler için kullanılan, üzerindeki yükü projesine uygun şekilde ve sınır
toleranslar içinde tutabilecek, ahşap, çelik, çeşitli plastik kompozit gibi malzemelerin tek başına ya
da birlikte kullanıldığı taşıyıcı özellikteki kalıplardır.
Bu şartnamenin 5'inci bölümünde belirtilen standartlara uygun olarak tasarımı yapılan, üretilen ve
betonarme kolon ve perdeler için kullanılan, üzerine etkiyen yükü projesine uygun şekilde ve sınır
toleranslar içinde tutabilecek, ahşap, çelik, çeşitli kompozit plastik gibi malzemelerin tek başına ya
da birlikte kullanıldığı kalıp sistemleridir.
Bu şartnamenin 5'inci bölümünde belirtilen standartlara uygun olarak tasarımı yapılan, üretilen ve
üzerindeki yükün taşıması amacıyla tasarlanıp üretilen modüler iskele ve dikme sistemleridir.
Bu şartnamenin 5'inci bölümünde belirtilen standartlara uypun olarak tasarımı yapılan, üretilen ve
betonarme kolon ve perdelerin imalatında kullanılan kalıpların desteklenmesini, sağlayan, ahşap,
çelik, çeşitli kompozit plastik gibi malzemelerin tek başma ya ga döğrlikte kultanıldığı konsol
sistemleridir. £ * S5
| <8 EE aş
Bu şartnamenin 5'inci bölümünde belirtilen standartlara uygun olarak tasârimı yapılan, üretilen ve
betonarme perdelerin imalatında kullanılan kalıpların desteklenmesini sağlayan, ahşap, çelik, çeşitli
kompozit plastik gibi malzemelerin tek başına ya da birlikte kullanıldığı platform sistemleridir.
Bu şarinamenin 5*inci bölümünde belirtilen standartlara uygun olarak tasarımı yapılan, üretilen ve
betonarme yapı elemanlarının imalatında kullanılan özel kalıplardır. Bu kalıplar, devamlı olarak
tırmanan kayar kalıplar, ray üzerinde vinçle veya kendi tahrikiyle tırmanan kalıplar, yatayda hareket
edebilen dengeli konsollar, çok katlı binalar için tünel kalıplar gibi sistemlerdir. Bu sistemlerin
kurulumu, kullanımı, sökümü için kullanıcı el kitaplarına uyulmalıdır.
Betonarme döşeme ve kirişlerin imalatında, istenilen şekil ve yüzey Tormunu vermek amacıyla
kullanılır.
. Kullanılacak taşıyıcı iskele için Sinci maddede belirtilen standartlara uygunluk aranır.
. Kuruluma başlanmadan önce kalıp projesi ve kurulum kontrol formu hazır
bulundurulmalıdır. Montaj yapılacak malzemelerin, hasar görmemiş, fonksiyonel ve standartlara
uygun olarak taşıyıcı olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar kullanılmamalı,
yük laşıma hesaplarına uygun parçalar ile değiştirilmelidir.
. Standartlara uygun, sağlam ve yeterli miktarlarda temin edilmiş olan iskele malzemeleri,
çalışanların takılıp düşmesine, çarpmasına sebebiyet vermeyecek, güvenli geçişleri sağlayan bir
yere yerleştirilmelidir. Malzemeler çalışanların üzerine kayması veya devrilmesi engellenecek
şekilde dengeli bir biçimde istiHenmeli, istifleme kurulum kolaylığı sağlayacak şekilde malzeme
türlerine göre ayrı ayrı yapılmalı, malzemeler istifin üzerinden dengeli ve herhangi bir çalışana veya
yere çarpmayacak şekilde güvenli bir biçimde alınıp taşınmalıdır.
. Döşeme kalıbının beton döküm yerine taşmmasından önce tabliye kurulumları yapılmalıdır.
Tabliye kurulumu için kalıbın kurulacağı yere yakın boş bir alan seçilerek montaj tezgâhı
hazırlanmalıdır. Montaj tezgâhı için düzgün bir zemin üzerine 10x10 veya yaklaşık ebatlarda ahşap
kalaslar yerleştirilir, üzerine uygun malzemeyle düzlemsel yüzey oluşturulur. Yapılan yüzey
üzerine, montajda kalıbın kenarlarını dik açıda koruyabilmek amacıyla tezgâhın iki kenarına 90
derece olacak şekilde kanatlar yapılır.
. Kalıp montajında, önce mahya ve tali kirişler projede belirtilen ara mesafelere göre birbirine
monte edilmelidir. Daha sonra betona temas edecek olan yüzey elemanı proje boyutlarında
kesilerek tali kirişlere monte edilmelidir.
. İstillenme sırasında tabliyeler üst üste konulâcak-işe zarar görmemeleri için aralarına takoz
yerleştirilmelidir. Takozlar, kalıp elemanlarının kalıcı sehim yapmaması için uygun sayıda ve
aralıklarda konulmalıdır. ARR o R
. Yabliye yüzeyinde kesilen ve delin Kısımlar süya karşı yalıtılmalıdır.
. Kullanılacak taşıyıcı iskele için Sinci maddede belirtilen standartlara uygunluk aranır.
. Kuruluma başlanmadan önce kalıp projesi ve kurulum kontrol formu iş güvenliği uzmanı ve
uygulama mühendisi tarafından onaylarımış olarak hazır bulundurulmalıdır. Montaj yapılacak
malzemelerin, hasar görmemiş, fonksiyonel ve standartlara uygun olarak taşıyıcı olduğunun kontrol
edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar kullanılmamalı, yük taşıma hesaplarına uygun parçalar ile
değiştirilmelidir.
. Standartlara uygun, sağlam ve yeterli miktarlarda temin edilmiş olan iskele malzemeleri,
çalışanların takılıp düşmesine, çarpmasına sebebiyet vermeyecek. güvenli geçişleri sağlayan bir
yere yerleştirilmelidir. Malzemeler çalışanların üzerine kayması veya devrilmesi engellenecek
şekilde dengeli bir biçimde istiflenmeli, istilleme kurulum kolaylığı sağlayacak şekilde malzeme
türlerine göre ayrı ayrı yapılmalı, maizemeler istifin üzerinden dengeli ve herhangi bir çalışama veya
yere çarpmayacak şekilde güvenli bir biçimde alınıp taşınmalıdır.
. İstiflenme sırasında tabliyeler üsl üste konulacak ise zarar görmemeleri için aralarına takoz
yerleştirilmelidir. Takozlar, kalıp elemanlarının kalıcı sehim yapmaması için uygun sayıda ve
aralıklarda konulmalıdır.
. Tabliye yüzeyinde kesilen ve delinen kısımlar suya karşı yalıtılmalıdır.
. Kullanılacak taşıyıcı dikme için Sinci maddede belirtilen standartlara uygunluk aranır.
. Kuruluma başlanmadan önce kalıp projesi ve kurulum kontrol formu iş güvenliği sorumlu
mühendisi ve uygulama mühendisi tarafından onaylanmış olarak hazır bulundurulmalıdır. Montaj
yapılacak. malzemelerin, hasar görmemiş, fonksiyonel ve standartlara uygun olarak laşıyıcı
olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar kullanılmamalı, yük taşıma hesaplarına
uygun parçalar ile değiştirilmelidir.
. Standartlara uygun, sağlam ve yeterli miktarlarda temin edilmiş olan iskele malzemeleri,
çalışanların takılıp düşmesine, çarpmasına sebebiyet vermeyecek, güvenli geçişleri sağlayan bir
yere yerleştirilmelidir. Malzemeler çalışanların üzerine kayması veya devrilmesi engellenecek
şekilde dengeli bir biçimde istiHenmeli, istifleme kurulum kolaylığı sağlayacak şekilde malzeme
türlerine göre ayrı ayrı yapılmalı, malzemeler istifin üzerinden dengeli ve herhangi bir çalışana veya
yere çarpmayacak şekilde güvenli bir biçimde alınıp taşınmalıdır.
. İstitlenme sırasında tabliyeler üst üste konulacak ise zarar görmemeleri için aralarına takoz
yerleştirilmelidir. Takozlar, kalıp elemanlarının kalıcı sehim yapmaması için uygun sayıda ve
aralıklarda konulmalıdır.
. Tabliye yüzeyinde kesilen ve delinen kısımlar suya karşı yalıtılmalıdır.
. Taşıyıcı iskele kurulumunda “Cephe İskelesi Yapımı İşleri Genel Teknik Şartnarnesi”nde
belirtilen kurallara uyulmalıdır.
e İmalatı tamamlanmış olan kalıp tabliyeleri, kaldırma çubukları veya kayış bağlanarak vinç
yardımı ile önceden kurulmuş olan iskele ayaklarının tepesindeki başlıklar üzerine dikkatlice
yerleştirilmelidir.
. Kalıp döşeme kotuna ve teraziye getirilmelidir.
. Söküm kolaylığı için tabliye yüzeyleri yağlanmalıdır.
. Tabliyeler arası, kolon ve perde birleşimlerindeki boşluklar yüzey kaplama elemanı ile
kapatılmalıdır.
. Kalıp sistemi kullanım ve bilgi levhaları görülebilecek yerlere asılmalıdır.
. Taşıyıcı iskele kurulumunda “Cephe İskelesi Yapımı İşleri Genel Teknik Şartnamesi”nde
belirtilen kurallara uyulmalıdır.
. Projesine göre yerleştirilen iskele sisteminin üzerine, yin Projede belirtilen eleman
aralıklarına uyarak ana taşıyıcılar ve tali taşıyıcı elemanlar yerleşiftilmelidir. Anâ ve tali taşıyıcı
elemanların kurulum sırasında işçilerin üzerinde yürürken, vee Ha kalkmayacak
şekilde yerleştirilmesine dikkat edilmelidir. Vi SS
. Kahp döşeme kotuna ve teraziye getirilmelidir. Ve iş iç NER
. Söküm kolaylığı için tabliye yüzeyleri yağlanmalıdır. “ -c
, Tabliyeler arası, kolon ve perde birleşimlerindeki boşluklar yüzey kaplama elemanı ile
kapatılmalıdır.
. Kalıp sisteini kullanım ve bilgi levhaları görülebilecek yerlere asılmalıdır.
. Taşıyıcı iskele kurulumunda “Cephe İskelesi Yapım Şartnamesi”nde belirtilen kurallara
uyulmalıdır.
. Projesine göre yerleştirilen dikmelerin üzerine, yine projede belirtilen eleman aralıklarına
uyarak ana taşıyıcılar ve tali taşıyıcı elemanlar yerleştirilmelidir. Ana ve tali taşıyıcı elemanların
kurulum sırasında işçilerin üzerinde yürürken, konsol noktalarından kalkmayacak şekilde
yerleştirilmesine dikkat edilmelidir.
. Kalıp döşeme kotuna ve teraziye getirilmelidir.
' Söküm kolaylığı için tabliye yüzeyleri yağlanmalıdır.
. Tabliyeler arası, kolon ve perde birleşimlerindeki baştuklar yüzey kaplama elemanı ile
kapatılmalıdır.
. Kalıp sistemi kullanım ve bilgi levhaları görülebilecek yerlere asılmalıdır.
. Kalıp Projesinde verilmiş taze beton basıncı limitlerinde olacak şekilde, “Beton İşleri
Teknik Şartnamesi” doğrultusunda döküm yapılır. Bu şartnameden yararlanılarak bulunacak
“betonun kalıptaki yükselme hızına” uyularak, kalıp sisteminin uygulama projesinde belirtilmiş taze
beton basıncı dayanımı limitleri içerisinde döküm yapılmalıdır.
e Kalıp tabliyesinin sökümüne başlanmadan önce kiriş ve döşemelerin beton basınç dayanımı
kontrol edilmeli ve betonun zaman & basınç dayanımı değerlerini bilen yapı denetim görevlisinin
ve/veya sorumlu yapı mühendisinin onayı alınmalıdır. Projede tanımlanmış ise, belirtilen söküm
sürelerine uyulmalıdır.
. Kalıp söküm işlemi, betonda fiziksel ( sehim, çatlak, döküline) hasar oluşmayacak,
betonarme elemanın tasarım kapasitesini etkilemeyecek, beton basınç dayanımına ulaşıldığında
yapılmalıdır. Söküm yapılabilecek beton basınç dayanımı değeri, beton işlerinden sorumlu
mühendisten alınmalıdır. Kabp sökümü için ulaşılması gereken beton basınç dayanımı değerinin,
yerinde hangi zaman diliminde ulaşıldığına, dökülen betonun kırım deneylerini yapan kontrol
laboratuvarından ya da betonun yerinde basınç dayanımı değerlerini veren TSE de
tanımlanmış yöntemlerden yararlanılarak buna uygun kalibrasyonlu ekipmanlardan yararlanılarak
belirlenmesi gereklidir.
. Erken söküm için kullanılacak taşıyıcı elemanlar var ise, döşeme kalıpları sökülmeden ve
döşeme ön sehim yapmadan yerleştirilimelidir. Erken söküm elemanlarınıngdfet$eğini've. yüklemesi,
döşemede kalıcı çatlak ve hasar oluşturmayacak şekilde statik hesaba : Projesine uygün*olarak
yapılmalıdır. E (Mf e >
. Kalıba ulaşmak için merdiven, gezer iskele gibi güvenli malzemel& kullânıfmalıdir. ,
. Söküm için gerekli tüm alet ve ekipmanlar tedarik dübeli YE sahada hazır
bulundurulmalıdır.
. İskele veya dikme sistemi gevşetilerek alçaltılır. Kalıp tabliyesi çıkartılabilecek kadar
yükseklik bırakılmalıdır.
. Kiriş ve döşeme kalıp sökümleri sırasıyla şu şekilde olmalıdır:
İn) Kiriş yan kanatları
o Izgara kirişleri :
o Mahya kirişleri
e Kalıp sökümünden sonra beton yüzeyde kalmış olan artık malzemeler kazınımalı, arta kalan
yağlar ise basınçlı su yardımı ile temizlenmelidir.
Betonarme kolon, perde, döşeme ve kirişlerin imalatında, kalıp tabliyesini yerinde tutmak amacıyla
kullanılır.
. Kuruluma başlanmadan önce iskele projesi, kullanım kılavuzu ve kurulum kontrol formu iş
güvenliği sorumlu mühendisi ve uygulama mühendisi tarafından onaylanmış olarak hazır
bulundurulmalıdır. Montaj yapılacak malzemelerin, hasar görmemiş, fonksiyonel ve standartlara
uygun olarak taşıyıcı olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar kullanılmamalı,
yük taşıma hesaplarına uygun parçalar ile değiştirilmelidir.
. Hesapların düşey yükler ile beraber yönetmeliklerde verilen yatay yüklere göre de yapılmış
olması gerekmektedir. Yatay yükler; rüzgâr yükü, beton dökümü sırasında oluşacak yükler,
kurulumdaki kusurlar ve eksantriklikten oluşacak ilave yükler olarak dikkate alınmaktadır.
. Beton dökümü ile birlikte, iskele sisteminin zemine aktarılması gereken yükün, Zemin
tarafından oturma yapmadan, güvenle taşınabileceğinin Kontrol edilmesi / ihtiyaç durumuna göre
gerekli taşıyıcı eleman ya da zemin kuvvetlendirme düzenlemesinin yapılması gerekmektedir. . Bu
zeminler beton, iskele platformu veya doğal toprak olabilir. Taşıyıcı sistemin oturduğu zemine,(
toprak zeminlere oturtulan taşıyıcı sistemlerde) gerekirse yükün homojen olarak dağıtılması ve
oturmaların önlenmesi için;
o Zemine ızgara elemanlar yerleştirilebilir.
o Zemin sıkılaştırma yöntemleri uygulanabilir.
«Kurulum esnasında. Yapı İşlerinde, İş Sağlığı Ve Güvenliği Yönetmeliği gereklerine göre
emniyet kemeri kullanılmalıdır. Trogjyet” kemeri kullanma konuları Endüstriyel Sağlık ve
Emniyet Standartları ile bağlantı olda T.. çe Te $
; ic TUĞAL :
“ PA TONA
. Serbest İskele ve İskeleli masali Sistemlerinin dikey yönde kurulumunda, ayak ayar
milleri projeye göre uygun yerlerine konulduktan sonra başlangıç ayakları ayar millerine geçirilir ve
ayar milleri projede belirtilen değerlerde açılıp yükseklik ayarlanır. Ayak borusu içine giren ayar
mili boyu projesine uygun olarak ayarlanmalıdır.
. İskele sistemleri dilendiğinde yerde yatay yönde kurulup, vinç yardımı ile sahadaki
kullanılacağı yere taşınabilir. Bu uygulamada, iskele sisteminin yatay yönde kaldırılmasına yönelik
uygun aparatlar kullanılarak, sistemde kalıcı deformasyon ve hasar yaratmadan kaldırılması
gerekmektedir. Sistemdeki tüm aksesuarlar taşınma esnasından düşmesini engelleyecek şekilde
sabitlenmelidir.
. İskele ilk katında çapraz elemanlar ve/veya yatay elemanlar projeye veya kullanım
kılavuzunda belirtilen güvenli çalışma şartlarına uypun olarak ayaklara bağlanıp sistemin statik
dengesi sağlandıktan sonra diğer üst modül kurulumuna geçilmelidir.
. Ayakların üst üste kaynaklı boru aracılığı İle veya ekleme elemanı İTe geçmeli olarak
bağlanmış olması durumlarında gerekli pim veya cıvataların emniyetli şekilde takıldığından emin
olunmalıdır.
. Devam eden modüllerde yatay veya çapraz elemanlarla iskele sistemi içinde stalik denge
sağlandıktan sonra, eğer var ise merdiven ve/veya platformlar yerleştirilmelidir.
. İskele sislemi, yatay yönde oluşacak yüklerin aktarılması amacıyla, projede veya kullanım
kılavuzunda belirtilen aralıklarda özel ankraj sistemi ile mevcut yapılara sabitlenmesi gerektiği
durumlarda sabitleme işi, betonarme döşeme, blok, perde, taşıyıcı kolon veya taşıyıcı duvarlara
yapılabilir. Kullanıtan iskele sistemine uygun ve tasarımı önceden yapılmış olan özel bağlantı
elemanları kullanılmalıdır. Sabitleme, iskele sistemindeki dikey elemanlarla yatay elemanların
birleştiği düğüm noktalarından yapılmalıdır. Kullanılan bağlantı elemanları Bölüm 5'te belirtilen
standartlara uygun olmalıdır. Sabitleme işleri için mekanik ankraj ile beton- çelik bağlantısı
şartnamesine uyulmalıdır
. İskele kullanım ve bilgi levhaları hazırlanarak, uyarı olarak görülebilecek yerlere
asılmalıdır. özellikle yükleme bilgileri açıklanmalıdır.
. Dikmeler projede gösterilen, uzunluğa öncelikli olarak pim deliklerinden en yaklaşık boya
gelecek şekilde ön ayarlı şekilde yerleştirilmelidir. Dikmeler yerleştirilirken. yatay yönde
devrilmeyi engelleyici 3 ayaklı sehpalar ve bağlantı elemanları ile sabitlenerek kurulmalıdır.
. Dikme sistemi, yatay yönde oluşacak yüklerin aktarılması amacıyla, projede veya kullanım
kılavuzunda belirtilen aralıklarda özel ankraj sistemi ile mevcut yapılara sabitlenmesi gerektiği
durumlarda sabitleme işi, betonarme döşeme, blok, perde, taşıyıcı kolan veya taşıyıcı duvarlara
yapılabilir. Kullanılan iskele sistemine uygun ve tasarımı önceden yapılmış olan özel bağlantı
elemanları kullanılmalıdır. Sabitleme, iskele sistemindeki ayakların yataylar ile birleştiği düğüm
noktalarından yapılmalıdır. Kullanılan bağlantı elemanları Bölüm 5'te belirtilen standartlara uygun
olmalıdır. Sabitleme işleri için mekanik ankraj ile beton- çelik bağlantısı şartnamesine uyulmalıdır.
. Dikine kullanım ve bilgi levhaları hazırlanarak, uyarı olarak görülebilecek yerlere
asılmalıdır, özellikle yükleme bilgileri açıklanmalıdır.
. Masa tipi iskele sistemlerinin Wiçeleleri Zaştaması aşağıda açıklanan yöntemler ile
. Tekerlek sistemi: ec Bi Mi oç
Masaların (Entegre iskele ve kalıp sistemi Ji dığardan takılabilen tekerlek sistemi ile yürütülerek
taşınması mümkündür. Yürütme işlemi için çoğunlukla insan gücü yeterli olmasına karşın. çok ağır
ve büyük iskelelerde projesinde belirtildiği şartlarda motorlu ve halatlı çekme sistemleri de
kullamlabilir. Yürütmeden önce harekete engel olacak cisimler hareket edilecek yoldan
temizlenmeli ve yoldaki aşılması gereken engeller önceden hesaplanmış olmalıdır. Yürütülecek
olan iskeleye iki tarafından tekerlekli yardımcı itme'çekme araba sistemleri monte edilir ve iskele
yukarı kaldırılır. Yukarı kalkan diğer ara ayaklara da kendi tekerlekleri monte edildikten sonra itme
işlemi gerçekleştirilebilir.
. Forklift:
Masa kalıpları, uygun forklift aksesuarlarını kullanarak, iskele kulelerini, iskele sisteminin ve
taşıma aksesuarlarının kullanım önergelerine göre; Üst yapı ile üst yapı hariç, tam iskele boyunda
ya da belirli yüksekliklerde parça parça olacak şekilde, yatay yönde laşınabilir.
. Taşıma çatalı:
Masaların dökülmüş olan kattan bir üst kata taşınmasında genellikle bu yöntem kullanılır. Tekerlek
sistemi ile bina dış kenarına taşınan masalar, tabliye altına taşıma çatalı kalları sokulup kaldırılarak
komple dışarı almır ve üst kata taşınarak. bırakılır. Bunun için tüm yük aktarım noktalarındaki
boşlukları giderilmesi ve pim/cıvata takılarak emniyete alınması gerekmektedir.
. Kayış ile bağlama:
Masaların tabliyeleri etrafına, sağlam olan ana mahya kirişlerinden kayışlar sarılarak masalar iskele
sistemi ile beraber taşınabilmektedir. Bunun için tüm yük aktarım noktalarındaki boşlukları
giderilmesi ve pim/cıvata takılarak emniyete alınması gerekmektedir. Kayışla taşımada, masaların
yapı dışına doğru alınabilmesi için yükleme platformu kullanılması tavsiye edilmektedir.
. Serbest iskele ve dikmeli döşemelerde, sistem uygun taşıma aparatları kullanarak ya da
insan gücü ile yerden taşınabilir. Malzemelerin taşınması paketler halinde vinç kullanılarak
yapılacaksa, malzemelerin aksesuarlarının taşınma esnasında düşmemesi için, kaldırma öncesi
kontrol edilmesi gerekmektedir.
. Söküm projesi olmalı ve her katta bırakılacak yük aktarıcı dikme ve iskele miktarı projesine
uygun olmalıdır
. Kalıp tabliyesinin sökümüne başlanmadan önce kiriş ve döşemelerin beton basınç dayanımı
kontrol edilmeli ve betonun zaman & basınç dayanımı değerlerine göre yapı denelim görevlisinin
ve/veya sorumlu yapı mühendisinin onayı alınmalıdır.
«Kalıp söküm işlemi, betonda fiziksel ( sehim, çatlak, dökülme) hasar oluşmayacak, betonarme
elemanın tasarım kapasitesini etkilemeyecek, beton basınç dayanımına ulaşıldığında
yapılmalıdır. Söküm yapılabilecek beton basınç dayanımı değeri, beton işlerinden sorumlu
mühendisten alınmalıdır. Kalıp Sökümü için ulaşılması gereken beton basınç dayanımı değeri,
kalıbın sökümü istenen gün için taze “betondan alınan numunelerin laboratuvarda basınç
dayanımı analizi ya da VS 13508 Stündardına göre olgunluk yöntemiyle beton dayanımının
tahmini ile belirlenir.. : , AE
. Erken söküm uygulanmayacak ik döşemelerin kendi sehimini alması sağlandıktan sonra
destek sistemi yeniden kurulmalı, böylece döşeme yükünün bir alt kata aktarılması önlenmelidir.
» Erken söküm için kullanılacak taşıyıcı elemanlar var ise, döşeme kalıpları sökülmeden ve
döşeme ön sehim yapmadan yerleştirilmelidir. Erken söküm elemanlarının yerleşimi ve yüklemesi,
döşemede kalıcı çatlak ve hasar oluşturmayacak şekilde statik hesaba ve projesine uygun olarak
yapılmalıdır.
. İskele ve dikme sökümü her kat/modül içinde ayrı yapılmalıdır, üstten başlanarak bir kattaki
söküm bitmeden alt kot sökürnü yapılmamalıdır.
. İskele sökümü yapılacak elemanlar sırasıyla şu şekilde olmalıdır ve kurulumdaki aşamaların
tersi olarak düşünülebilir:
o Korkuluklar
o Mevcut yapıya bağlantı elemanları
(8) Konsol vb. yardımcı elemanlar
8) Yatay ve çapraz clemanlar
o Üzerinde platform olmayan iskele ayakları
o Platformlar
o İskele ayakları
Betonarme perde ve kolon imalatında, istenilen yükseklik, açı, ebat ve yüzey formunu vermek
amacıyla kullanılır.
. Kuruluma başlanmadan önce kalıp projesi ve kurulum kontrol formu iş güvenliği sorumlu
mühendisi ve uygulama mühendisi tarafından onaylanmış olarak hazır bulundurulmalıdır. Montaj
yapılacak malzemelerin, hasar görmemiş, Tonksiyonel ve standartlara uygun olarak taşıyıcı
olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar kullanılmamalı, yük taşıma hesaplarına
uygun parçalar ile değiştirilmclidir.
6.1.3.3.2.1
Plywood Yüzeyli Ahşap Izgara Kirişli Çelik Kuşaklı Kolon ve Perde Kalıplarının Hazırlanması
§. Plywood yüzeyli, ahşap ızgara kirişli ve çelik kuşak destekli panolardan oluşan kalıplarda,
kalıpların yerine kurulumundan önce, kalıpları oluşturan panoların montajının yapılması
gerekmektedir. Kalıp pano kurulumu için, kalıbın kurulacağı yere yakın böş bir alan seçilerek
montaj tezgâhı hazırlanmalıdır. Montaj tezgâhı için düzgün bir zemin üzerine 10x10 veya yaklaşık
ebatlarda ahşap kalaslar yerleştirilir. üzerine kullanılmış plywood sabitlenir. Plywood'dan yapılan
zemin üzerine, montajda kalıbın kenarlarını dik açıda koruyabilmek amacıyla tezgâhın iki kenarına
90 derece olacak şekilde kanatlar yapılır. Çelik veya ahşap malzemeden yatay kuşaklar projeye
uygun ölçü ve aralıklarda montaj tezgâhına yerleştirildikten sonra dikey ızgara kirişleri, projede
belirtilen kiriş ara mesalelerine göre kuşaklara monte edilmelidir. a
. Beton döküm konsolu takılması için gerekirse delik açılmalıdır. Vk FARE
. Pano yüzeyinde kesilen ve delinen kısımlar suya karşı yalıtılmalıdır. £ i | KR BK
. Pano yüzeyleri söküm kolaylığı için yağlanmalıdır. ; Bi BELLA .
. Plywood veya Çelik Yüzeyli Panel Kalıplarının Hazırlanması |
. Paneller, kalıp sisteminin uygulama önergeleri doğrultusunda yerde monte edilebilir.
Zeminin panel kalıplarının yüzeyine zarar vermemesi için, zemine ahşap ızgaralar serilerek montaj
bu tezgâh üzerinde yapılabilir.
. Panel yüzeyleri söküm kolaylığı için yağlarımalıdır.
. Demir döşenmesi tamamlanmış kolon veya perdelere kalıplar, kaldırma kulplarından
halatlara asılarak veya kayış yardımı ile kuşaklarından sarılıp vinç kancasına takılarak yerine
taşınmalı, ankraj dübelleriyle rijit bir noktaya sabitlenmiş payandalar yardımıyla şakulüne
getirilmeli, çektirme çubukları takılarak bağlantısı yapılmalıdır. Kaldırma kulpu vb. taşıyıcı
elemanların, bağlantı noktalarının yeterli taşıma kapasitesi bulunduğundan emin olunmalıdır.
. Kalıp zemini düzgün olmalı, olası beton kaçakları önlemek için ek yerleri yalıtılmalıdır.
. Projede belirtilen şekilde montaj yapılmalıdır. Projede belirtilen sayıda ve modelde kiriş ve
çektirme elemanı kullanılmalıdır. Statik projede belirtilen ankraj miktarından daha az ankraj
kullanılmamalıdır. Kullanılan bağlantı clemanları Bölüm 5'te belirtilen standartlara uygun olmalıdır.
Sabitleme işleri için mekanik ankraj ile beton- çelik bağlantısı şartnamesine uyulmalıdır.
. Perde ve kolon kalıbı kultanım ve bilgi levhaları görülebilecek yerlere asılmalıdır.
. Kalıp Projesinde verilmiş taze beton basıncı limitlerinde olacak şekilde, “Beton İşleri
Teknik Şartnamesi” doğrultusunda döküm yapılır. Bu şarinameden yararlanılarak. bulunacak
“betonun kalıptaki yükselme hızına” uyularak. kalıp sisteminin uygulama projesinde belirtilmiş tazc
beton basıncı dayanımı limitleri içerisinde döküm yapılmalıdır.
. Kalıp sökümüne başlanmadan önce kolon ve perdelerin beton basınç dayanımıkontrol
edilmeli ve yapı denetim görevlisinin ve/veya sorumlu yapı mühendisinin onayı alınmalıdır.
Projede tanımlanmış ise, belirtilen söküm sürelerine uyulmalıdır.
. Kalıp söküm işlemi, betonda fiziksel ( sehim, çatlak, dökülme) hasar oluşmayacak,
betonarme elemanın tasarım kapasitesini etkilemeyecek, beton basınç dayanımına ulaşıldığında
yapılmalıdır. Söküm yapılabilecek beton basınç dayanımı değeri. beton işlerinden sorumlu
mühendisten alınınalıdır. Kalıp sökümü için ulaşılması gereken beton basınç dayanımı değerinin,
yerinde hangi zaman diliminde ulaşıldığına, dökülen hetonun kırım deneylerini yapan kontrol
laboratuvarından ya da betonun yerinde basınç dayanımı değerlerini veren TSE de tanımlanmış
yöntemlerden yararlanılarak buna uygun kalibrasyonlu ekipmanlardan yararlanılarak belirlenmesi
gereklidir. ATE,
. Kolon ve perde kalıp sökümleri sırasıyla bu şekilde olmalığı Ç5U Kk ,
e) Tic rodlar # AZN ON
o Payandalar (Sistemin stabilitesini bozmayacak şekilde) i Bi BR ; AE :
o Panolar ( Sökülen payandalara ait panolar) : DAN
. Kalıp sökümünden sonra beton yüzeyde kalmış olan artık malzemeler kazınmalı, arta kalan
yağlar ise basınçlı su yardımı ile temizlenmelidir. Ni
Betonarme perde ve kolon imalatında, kalıbın oturacağı noktada döşeme olmayan ve iskele
kurulamayan yerlerde, kalıpların yerinde tutulabilmesi ve desteklenmesi, dökümden sonra Üst
katlara taşınması amacı ile kullanılır.
. Kuruluma başlanmadan önce kalıp ve tırmanma konsolu projesi ve kurulum kontrol formu iş
güvenliği sorumlu mühendisi ve uygulama mühendisi tarafından onaylanmış olarak hazır
bulundurulmalıdır. Montaj yapılacak malzemelerin, hasar görmemiş, fonksiyonel ve standartlara
uygun olarak taşıyıcı olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar kullanılmamalı,
yük taşıma hesaplarına uygun parçalar ile değiştirilmelidir.
. Tırmanına konsolları mevcut betonarme elemanlara ankrajlar yardımı ile asılmaktadır.
Konsolun asılacağı duvar veya kolonun beton dökümünden önce akranjların kalıplarda doğru
yerlerde sabitlenmiş olması gerekmektedir. Böylece, beton gerekli prizi aldıktan sonra, beton içinde
gömülü olarak bırakılmış olan ankraja konsollar laşıtılabilmektedir. Ankraj noktalarına yük erki
etmeden önce, konsol sisteminin projesinde belirtilmiş ankraj yüklerinin, betonarme tarafından
güvenle taşınabileceğinin ( betonarmenin istenilen dayanıma ulaşıp ulaşmadığının) kontrol edilmesi
gerekmektedir. Kullanılan bağlantı elemanları Bölüm 5'te belirtilen standartlara uygun olmalıdır.
Sabitleme işleri için mekanik ankraj ile beton- çelik bağlantısı şartnamesine uyulmalıdır.
. Konsolların yerine kurulumundan önce montajının yapılması gerekmektedir. Projede ve
kullanım kılavuzunda anlatıldığı şekilde, konsollar yan yana getirilerek stabilite bağlantıları ile
modül halinde montajı yapılır ve taşınmaya hazır hale getirilir.
. Konsollar, projesinde gösterildiği şekilde kaldırma kulplarından asılarak yerine taşınır ve
ankrajlara takılır. Konsolun şaküle alınması ve istenmeyen salınımları önlemek için kılavuz
halatları kullanılmalıdır. Konsolun kafası ankraja oturulduktan sonra pimi takılarak emniyete
alınmalıdır.
. Özellikle yüksek katlardaki rüzgâr yükünden dolayı ters yönde harekete karşı gerdirme
halatı da bağlanarak emniyete alınmalıdır.
. Konşsolların taşıyacağı kalıplar ve payandalar vinç yardımı ile taşınarak projede gösterilen
yerlerine monte edilir. Konsolun üst katta kullanımı için gerekli ankrajlar da beton dökümünden
evvel projesine uygun olarak bu kalıplarda doğru yerlerinde sabitlenmiş olmalıdır.
. Konsol kullanım ve bilgi leybaları görülebilecek yerlere asılmalıdır.
. Kalıp sökümünec başlanmadan önce kolon ve perdelerin beton basınç dayanımı kontrol
edilmeli ve yapı denetim görevlisinin ve/veya sorumlu yapı mühendisinin onayı alınmalıdır.
. Kalıp sökümünden sonra beton yüzeyde kalmış olan artık malzemeler kazınmalı, arta kalan
yağlar ise basınçlı su yardımı ile temizlenmelidir.
. Konsolfarın sökülüp bir üst kata taşınmasından evvel öncelikle vinç ile askıya alımmalıdır.
Ankraja takılmış bulunan kafanın pimi sökülerek konsol serbest bırakılır ve bir üst kata taşınır.
Kurulumda belirtildiği şekilde sıradaki işlemler tekrarlanır.
. Konsolun taşınması sırasında, konsol üzerinde montaj için bir çalışan bulunması
gerekiyorsa, mutlaka güvenlik halat ve kemer sistemi giymeli ve kemerin bağlandığı güvenlik
halatını direk olarak vinç kancasına bağlamalıdır. konsola bağlanmamyalıdır.
Bina içerisindeki betonarme perde imalatında, kalıbın oturacağı noktada döşeme olmayan ve iskele
kurulamayan yerlerde, kalıpların yerinde tutulabilmesi ve desteklenmesi, dökümden sonra üst
katlara taşınması amacı ile kullanılan platform sistemidir.
. Kuruluma başlanmadan önce kalıp ve platform sistemi projesi ve kurulum kontrol formu
hazır. bulundurulmalıdır. Montaj yapılacak malzemelerin, hasar görmemiş, fonksiyonel ve
standartlara uygun olarak taşıyıcı olduğunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Hasarlı parçalar
kullanılmamalı, yük taşıma hesaplarına uygun parçalar ile değiştirilmelidir.
. Tırmanma platform sistemi mevcut betonarme elemanlara ankrajlar veya Ttezervuar
boşluklara oturan ayaklar yardımı ile asılmaktadır. Platformun asılacağı duvarın beton dükümünden
önce ankrajlarının veya rezervuarlarının kalıplarda doğru yerlerde sabitlenmiş — olması
gerekmektedir. Böylece, beton gerekli prizi aldıktan sonra, beton içinde gömülü olarak bırakılmış
olan ankraja veya rezervuar boşluğuna oturan ayaklara, platform taşıtılabilmektedir. Ankraj
noktalarına yük etki etmeden önce, konsol sisteminin projesinde belirtilmiş ankraj yüklerinin,
betonarme tarafından güvenle taşmabileceğinin ( betonarmenin istenilen dayanıma ulaşıp
ulaşmadığının) kontrol edilmesi gerekmektedir. Kullanılan bağlantı elemanları Bölüm 5'te belirtilen
standartlara uygun olmalıdır. Sabiileme işleri için mekanik ankraj ile beton- çelik bağlantısı
şartnamesine uyulmalıdır.
. Platlormların yerine kurulumundan önce montajının yapılması gerekmektedir. Projede ve
kullanım kılavuzunda anlatıldığı şekilde, platform kirişleri yan yana getirilerek stabilite bağlantıları
ile platform halinde montajı yapılır ve taşınmaya hazır hale getirilir.
. Platform, projesinde gösterildiği şekilde kaldırma kulplarından asılarak yerince taşınır ve
askılama noktalarına yerleştirilir. Platformun istenmeyen salınımlarını önlemek için, platformun 4
noktadan sabitlenerek kaldırılması gerekmektedir. Konsol ankraja olurtuluyorsa, pimi takılarak
emniyete alınmalıdır.
. Konsolların taşıyacağı kalıplar ve payandalar vinç yardımı ile taşınarak projede gösterilen
yerlerine monte edilir. Konsolun üst katta kullanımı için gerekli ankrajlar veya rezervuarlar da
beton dökümünden evvel projesine uygun olarak bu kalıplarda doğru yerlerinde sabitlenmiş
olmalıdır.
. Platform kullanım ve bilgi levhaları görülebilecek yerlere asılmalıdır.
. Platform sökümüne başlanmadan önce perdelerin beton basınç dayanımıleri kontrol edilmeli
ve yapı denetim görevlisinin ve/veya sorumlu yapı mühendisinin onayı alınmalıdır.
. Platform sökümünden sonra, beton yüzeyde kalmış olan artık malzemeler kazınmalı, arta
kalan yağlar ise basınçlı su yardımı ile temizlenmelidir.
. Platformun bir üst kata tırmandırılması, platform kirişlerinin kaldırma noktalarından dengeli
bir biçimde yapılmalıdır.
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği — > > eGo
Türk Standartları KAREL NE
Mesleki Yeterlilik Kurumu Standârflatı 5. >; 6
Beton işleri Teknik Şarinamesi Di Ni “> Bİ
Avrupa Birliği Standartlarında verilmiş kriterler —
TS EN 12810-1 Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri - Bölüm 1: Mamul özellikleri
'TS EN 12810-2 Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri - Bölüm 2: Özel yapısal tasarım
metotları
TS-EN-İ2Z8İ-İ Geçici iş donanımları - Bölüm 1: İş iskeleleri - Performans gerekleri ve genel
lasarım
TSEN 12811-2 Geçici iş donanımları - Bölüm 2: Malzeme bilgileri
TS EN 12811-3 Geçici iş donanımları - Bölüm 3: Yükleme deneyleri
TS EN 12811-4 Geçici iş donanımları - Bölüm 4: Yapı iskelesi için koruma perdeleri - Performans
gerekleri ve mamul tasarımı
TS-EN-12812 Kalıp iskeleleri - Performans gerekleri ve genel tasarım
TS-EN-12813 Geçici iş donanımları - Ön yapımlı bileşenlerden oluşan yük taşıyıcı kuleler - Özel
yapısal tasarım metotları
TS-EN-1004 Prefabrik elemanlardan yapılmış seyyar erişim ve çalışma kuleleri - Malzemeler,
bayutlar, tasarım yükleri, emniyet ve performans gerekleri
TS EN 74-1 İskeleler - Boru ve birleştirme elemanlarından oluşan - İş iskelesi ve kalıp iskelelerinde
kullanılan birleştirme elemanları, gevşek geçmeli kılavuzlar ve taban plakaları - Bölüm 1: Gerekli
şartlar ve deney işlemleri
TS EN 74-2 İskeleler - Boru ve birleştirme elemanlarından oluşan - İş iskelesi ve kalıp iskelelerinde
kullanılan birleştirme elemanları, gevşek geçmeli kılavuzlar ve taban plakaları - Bölüm 2: Özel
birleştirme elemanları - Gerekler ve deney işlemleri
TS EN 74-3 İskeleler — Boru ve birleştirme elemanlarından oluşan - İş iskelesi ve kalıp
iskelelerinde kullanılan birleştirme elemanları. gevşek geçmeli kılavuzlar ve taban plakaları —
Bölüm 3: Düztaban plakaları ve pimli kılavuzlar « Gerekli şartlar ve deney işlemleri
TS-EN-13377 Ön yapımlı ahşap kalıp iskelesi kirişleri - Gerekler, sınıflandırma ve değerlendirme
TS-EN-636:2012tal Kontrplak - Özellikler
TS-648 Çelik yapıların hesap ve yapım kuralları
TS-498 Yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri
TS EN 1065 Ayarlanabilir teleskopik çelik dikmeler - Mamul özellikleri, tasarım, hesaplamayla ve
deneyle değerlendirme
TS EN ISO 898-1 Bağlama Elemanlarının Mekanik Özellikleri Karbon Çeliği ve Alaşımlı Çelikten
İmal Edilmiş
TS EN ISO 898-2 Bağlama Elemanlarının Mekanik Özellikleri
TS 13508- Olgunluk yöntemi ile beton dayanımının tahmini
Bu şartname, betonarme yapılarda kullanım için çubuk, kangal (çubuk, tel) ve doğrultulmuş kangal
biçimlerde, imal ve teslim edilen kaynaklanabilir ve kaynaklanmaz donatı çeliğinin performans ve
uygulama özelliklerine ilişkin genel gerekleri ve tarifleri kapsar.
Bu şartname, aşağıda verilen tiplerdeki donatı çeliklerini kapsamaz:
. Kaynaklı ön yapımlı (fabrikasyon) hasır çelik, i
. Galvanizli donatı çeliği, 0,
. Epoksi kaplanmış donatı çeliği, —
, Korozyona dirençli donatı çeliği, B
. Öngerme donatı çeliği, .
, Kesme veya kesme ve eğme gibi işlemler uygulanmış donatı çeliği,
. Yüzeyi profilli şerit çelikler,
. Kullanılmış ray ve aks çeliğinden imal edilmiş donatı çeliği.
Beton çelik çubuk: Betonarme yapılarda kullanıma uygun, kesiti daire veya daire şekline benzer
biçimde olan kesitli çelik çubuk.
Nervürlü çelik çubuk: Çubuk boyunca düzgün şekilde oluşturulmuş en az iki sıralı kesintisiz.
çıkıntılara sahip çelik çubuk.
Düz yüzeyli çelik çubuk: Düz bir yüzeye sahip olan çelik çubuk.
Yüzeyi profilli çelik çubuk: Çubuk boyunca düzgün şekilde oluşturulmuş kesintisiz girintilere sahip
çelik çubuk.
Kangal: Beton çelik çubuğunun (genellikle çubuk veya tel) tek bir boyunun eş merkezli halkalar
hâlinde sarılmış hâli.
Çeliğin ergitme işlemi ve deoksidasyon yönlemi imalatçının belirlediği şekilde olmalıdır. Kangal ve
çubuk mamul imalatı, imalatçının belirlediği şekilde olmalıdır. İstendiğinde müşteriye imalatla ilgili
yazılı rapor verilmelidir. Kangal malzemelerin doğrultulması işlemi, malzemenin fiziksel ve
mekanik özelliklerini olumsuz etkilemeyecek şekilde, bu maksat için imal edilmiş bir makina ile
yapılmalıdır. İmalatı tamamlanmış mamullerin (levha veya ray gibi) yeniden haddelenmesi ile çelik
donatı imalatına, bu şariname kapsamında izin verilmez.
Betonarme donatı çeliği. TS 708 Standardına uygun olmalıdır. Bu standarda uygunluk, “Yapı
Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik” şartları gereği beton çelik
çubukların. bu standart kapsamında “G Uygunluk İşareti” taşıyacak şekilde piyasaya arz edilmiş
olmasıyla gösterilir.
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında yapılacak tüm betonarme binalarda, betonarme
donatısı olarak TS 708'de verilen B420C ve B500C nervürlü donatı çelikleri kullanılır. Ayrıca
yüksek binalar hariç “çekme dayamımı/akma dayanımı” oranının 1.35 değerinden küçük olması ve
eşdeğer karbon oranının 901).55'i geçmemesi koşulu ile S420 beton çeliği de kullanılabilir.
(1) Kimyasal bileşim ve kaynaklanabilirlik
Kaynaklanabilirlik aşağıda belirtilen iki özelliğe bağlıdır:
- Karbon eş değeri,
- Bazı elementlerin (C.S., P.N.Cu) oranlarındaki sınırlamalar
Elementlerin her birinin en yüksek değeri ve karbon eşdeğeri, sınır değerleri aşmamalıdır.
(2) Mekanik özellikler
Tiplerine göre, düz, nervürlü çelik çubuklar ve profilli çelik çubukların, çelik sınıflarına göre,
(akma dayanımı, çekme dayanımı, çekme /akma dayanımı oranı, deneysel/karakteristik akına
dayanımı oranı, kopma uzaması, en büyük yükte toplam uzama, bükme-geri bükme açısı) mekanik
özelliklerin olması gerekli sınır değerleri belirlenmiştir. ". ©.
Ö) — Bükmeye Elverişlilik Kü
Bükmeye elverişlilik TS EN TSO 15630-1'e göle belirlenir. :
(4) Birim uzunluk kütlesi ve toleranslar BERE
Anma birim uzunluk kütleleri, 7,85 kg/dm³'lük yoğunluk değeri kullanılarak, anma kesit alanı için
verilen değerlerden hesaplanır.
Anma birim uzunluk kütlesi için izin verilen toleranslar, tüm çaplar için, 4: 906,0'dır.
6) Yüzey geometrisi
Bu şartname kapsamındaki nervürlü ve yüzeyi profilli çelik çubuklar betonla aderans sağlayan
geometrilerine göre karakterize edilir. Nervürlü ve yüzeyi profilli çelik çubukların aderans
özellikleri belirlenirken, yüzey geometrisi esas alınır.
Nervürlü çelik çubukların yüzey geometrisi:
Nervürlü çelik çubuklar, boyutları: enine ve boyuna nervürlerin sayısı ve konfigürasyonu ilc
karakterize edilir. Nervürlü çelik çubuklar, bütün çubuk boyunca, çevresinde düzgün olarak
dağıtılmış, iki veya daha Çazla sırada cnine nervüre sahip olmalıdır. Her sırada, nervürler arasında,
düzgün boşluklar bırakılmalıdır. Boyuna nervür bulunabilir veya bulunmayabilir.
Yüzeyi profilli çelik çubukların yüzey geometrisi:
Yüzeyi profilli çelik çubuklar, boyutları, profil adedi ve konfigürasyonu ile karakterize edilir.
Yüzeyi profilli çelik çubuklarda, eşit olarak dağılmış en az iki profil sırası bulunmalıdır. Profiller,
çubuk ekseni ile bir eğim açısı oluşturur.
(6) Yorulma deneyi
Mamul, başlangıç tip deneyleri ve sürekli gözetim için mamul şartnamesinde belirtilen sayıda
çevrime dayanabiliyorsa, bu şartnameye uygun kabul edilir. Yetersizlik, deney numunesine ait bir
kusurdan kaynaklanıyorsa, deney geçersiz kabul edilmeli veya deney cihazının çenelerine yakın bir
alandan numunede kopma olursa deney tekrarlanmalıdır. (TS EN ISO 15630-1).
Yukarıda bahsedilen kriterler gerçekleştirilemezse, temsili anma çapına sahip yeni beş numune
serisi seçilir. Bu yeni ek seri için kriterler sağlanırsa, malzemenin bu şartnameye uygun olduğu
kabul edilir. Kriterlerin sağlanamadığı durumda, olumsuzluğun sebepleri araştırılmalı ve
giderilmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır. VA A. 5
Şantiyede, betonarme donatısı kesme, bükme, yerine bağlama uygulamaları için TS EN 13670'e
uyulacaktır. KULA
Betonarme demirleri projelerde gösterildiği şekilde kesilerek büküleeek ve bükme işi mutlak surette
demirler ısıtılmadan yapılacaktır. Aksi, projelerde belirtilmediği takdirde etriyeler, kendi
kuturlarının minimum 2 misli kalınlıkta bir çubuk etrafına sarılmak suretiyle bükülecektir. Diğer
betonarme demirleri kendi kuturlarının en az 2.5 misli kalınlıkta bir pim etrafina sarılmak suretiyle
kıvrılacaktır. İmal edilmiş demir üzerine projedeki demir numarası asılmış olacaktır.
Betonarme demirleri, projede gösterilen yerlerine ve gösterildiği şekilde titizlikle yerleştirilecek.
beton dökümü ve betonun prizi sırasında yerinden oynamayacak şekilde iyice bağlanmış olacaktır.
Yerine konulmuş olan demir kirden, zararlı pastan, boya, yağ ve bu gibi yabancı maddelerden
temizlenmiş olacaktır. Betonarme demirlerinin aralıkları her iki istikamette de 30 em'den fazla
olduğu zaman, demir çubukları birbirini kestiği her noktada bağlanınış olacaktır. Aralık 30 cm'den
az olduğu takdirde, bağlama bir atlayarak yapılacaktır.
Demirlerin kalıp yüzüne olan mesafesi (net beton örtüsü ) beton bloklar, askılar ve bu gibi uygun
vasıtalarla temin edilecektir. Demirlerin birbiri üzerinde çeşitli sıralar teşkil ettiği yerlerde, beton
bloklar veya bu işi görecek diğer vasıtalarla demir sıraları projelerde gösterilen ölçülere uygun
şekilde birbirlerinden ayrı tutulacaktır.
Demirin kalıba değmesini önlemek ve demir sıralarını birbirinden ayırmak amacıyla çakıl tanesi,
kırmataş, tuğla parçası, madeni boru parçası, ahşap blok kesinlikle kullanılmayacaktır.
Demirler projelerde gösterildiği şekilde muntazam aralıklarla yerlerine yetleştirilecektir. Ancak,
yan yana iki demir arasındaki serbest açıklık. kullanılan cn büyük demir çapından veya beton
karışıma giren çakılın en büyük çapından küçük olmayacaktır.
Her çelik çubuğun bir nervür veya çentik sırası üzerinde, imalatçıyı tanılar bir işaret bulunmalı ve
bu tanıtım işareti 1,5 metreden büyük olmayan aralıklarla tekrarlanmalıdır.
İşaretleme, mamulün üzerine kabartma veya oyuk olarak uygulanmalı ve işaretlemede üreticiyi
tanımlayan barf ve semboller yer almalıdır.
İşaretleme, mamulün üzerine kabartma veya oyuk olarak uygulanmalıdır. Daha ayrıntılı bilgi verme
ihtiyacı duyulduğunda, bu bilgiler çelik sınıfı da yazılmak suretiyle, mamule takılmış bir etiket
üzerinde de verilebilir. Etiket üzerine yazılı bilgiler üretici beyanı olduğundan esas alınmalıdır.
Herhangi bir sınıftaki inşaat çeliği, mekanik özellikleri ve kimyasal özellikleri sağlamak koşuluyla,
diğer bir sınıf yerine kullanılabilir.
Betonarme donatı çelikleri, müşteri ile anlaşılan boy ve ağırlıklarda, taşınmalıdır. Ürün paketlerinin
taşınması, kullanımına cneci olabilecek hasarlanmaya sebebiyet vermeden yapılmalıdır.
Ürün paketlerine sarılan bağlama tellerinin taşıma esnasında, kopmaması için, uygun çaplı teller
kullanılmalı, taşıma telleri/halkaları dayanıklı malzemeden seçilmelidir.
Betonarme için donatı çeliklerinin depolama işlemi. kullanımına engel olabilecek hasarlanmaya
sebebiyet vermeden ve ürün karışması olmadan izlenebilirliği sağlayacak şekilde yapılmalıdır.
Yapılarda kullanılan betonarme donatı çeliğinin uygunluğu, TS 708 standardında verilmiş kriterlere
göre değerlendirilecektir.
TS EN 13670 Beton Yapıların İnşaası goz Ne |
TS 708 Çelik- Betonarme İçin Donafi Çeliği i
Bu şartname, kalıcı ve geçici beton yapılarda yerinde dökülen beton uygulama işlerini
kapsaınaktadır.
(1) — Bu şartnamede yapıların yerinde döküm betonla yapılan kısımlarına ait beton işleri
tanımlanmıştır. Bu şartname ile tasarımda belirlenen gereklerin yapımcıya aktarılmasının
sağlanması hedeflenmektedir.
(2) — Bu şarinamede. kullanılacak betonun nitelikleri, betonun taşınması ve teslimi. betonun
dökümü, yerleştirilmesi ve sıkıştırılması ile betonun bakım şartları tanımlanmıştır.
3) Bir projeye ait yapım şartnamesinde beton işleri için bu şartnameye ilave gerekler
belirtilebilir.
4.3.2.2. Çeşitleri
Beton çeşitleri temel olarak 4 grup altında toplanır.
ü- Normal Dayanımlı Betonlar
(Basınç dayanım sınıfı C50/60 ve daha küçük olan normal veya ağır beton ve basınç dayanım sınıfı
L.CSO/55 ve daha küçük olan hafif beton)
b- Yüksek Dayanımlı Betonlar
(Basınç dayanım sınıfı C50/60'den daha yüksek dayanımlı “olan normal veya ağır beton ve basınç
dayanım sınıfı L.CS0/55'den daha yüksek dayanımlı hali” keton)
a- Hafif Betonlar Ki e
(Etüv kurusu durumdaki birim hacim kütlesi 800-2000 kg/m³ olan betonlar)
b- Normal Betonlar
(Fiüv kurusu durumdaki birim hacim kütlesi 2000-2600 kp/m? olan betonlar)
c- Ağır Betonlar
(Ftüv kurusu durumdaki birim hacim kütlesi 2600 kg/m'den büyük olan betonlar)
a- Korozyon veya Zararlı Gtki Tehlikesi Olmayan Beton
(Çevresel etki sınıfı X0 olan betonlar)
b- Karbonatlaşmanın Sebep Olduğu Korozyon Etkisine Maruz Kalan Beton
(Çevresel etki sınıfı XC1-XCA arası olan betonlar)
c- Deniz Suyu Haricindeki Klorürlerin Sebep Olduğu Korozyon Etkisine Maruz Kalan Beton
(Çevresel etki sınıfı XD1-XD3 arası olan belonlar)
d- Deniz Suyundan Kaynaklanan Klorürlerin Sebep Olduğu Korozyon Etkisine Maruz Kalan
Beton
(Çevresel etki sınıfı XS1-XS3 arası olan betonlar)
e- Donma/Çözülme Ftkisine Maruz Kalan Beton
(Çevresel etki sınıfı XF1-XF4 arası olanbetonlar)
f- Kimyasal Etkilere Maruz Kalan Beton
(Çevresel etki sınıfı XAT-XA3 arası olan betonlar)
g- Mekanik Aşınma Etkisine Maruz Kalan Beton
(Çevresel etki sınıfı XMI-XM3 arası olan betonlar)
h- Alkali Silika Reaksiyonu Nedeniyle Tahrip Olan Beton
(Çevresel etki sınıfı XWO-XWS arası olan betonlar)
a- Kendiliğinden Yerleşen Beton
(Kendi ağırlığı ile akabilen ve sıkışabilen, homojenliğini koruyarak içerisinde donatı bulunan
kalıpları, kanalları, çok sık donatılı beton bileşenleri gibi yapı elemanlarını doldurabilen beton,
çökme-yayılma ve ilave olarak viskozite, geçiş yeterliliği veya elek ayrışma direncine göre
sınıflandırılabilir)
b- Normal Kıvamlı Beton
(Çökme, sıkışlırma, yayılma veya çökme-yayılmaya göre sınıflandırılan beton)
a- Hazır Beton
(Kullanıcı olmayan şahıs veya kuruluş tarafından hazırlanarak tazc halde iken teslim edilen beton.
Kullanıcı taralından şantiye dışında hazırlanan beton veya şantiyede, kullanıcı haricindeki kişi veya
kuruluşlarca hazırlanan beton da hazır betondur)
b- Şantiyede Hazırlanan Beton
(Beton kullanıcısı tarafından, sadece kendi kullanımı için şantiyede imal edilen beton)
a- Püskürtme Betonlar
(Betonun hava basıncıyla kendi momentumu ile uygulama alanına püskürtülerek elde edilen, yoğun
ve homojen bir kütle oluşturan betondur. Tanımı, özellikleri ve uygunluğu TS EN 14487-1.
uygulama esasları TS EN 14487-2 standartlarında verilmiştir). Üs,
b- İEndüstriyel Zemin ve Saha Betonları EL , . a
(010501 Endüstriyel Zemin ve Saha Betonları Teknik $Ş tömesi) SAS Ok
c- Lifli Betonlar Hi ve BAZALI
(Betona çelik veya polimer lif ilavesiyle elde edilen beto dür) OS
d- Vakumlu Betonlar Sal et”
(Taze betonda fazla suyun kontrollü bir şekilde tekrar geri vakum yoluyla alınma işlemi sonucu elde
edilen betondur)
e- Geçirimli Betonlar
(010502 Geçirimli Beton Teknik Şartnamesi)
t- Yol Betonları
(Doğrudan trafik yüklerine ve çevre etkilerine maruz olan beton kaplamadır. Malzeme özellikleri,
işlevsel şartlar ve diğer hususlar TS EN 13877-1-2-3 standartlarında verilmiştir)
E- Kütle Betonlar
(En küçük kesit kalınlığı 90cm'den daha büyük olan betondur)
h- Kuru Karışımlı Betonlar
(Karışım suyu ve kimyasal katkının şantiyede betona ilave edildiği tip betondur)
i- Grobeton
(Dolgu, tesviye ve temel altı betonu olarak kullanılan, dayanımın önemli olmadığı düşük dozajlı
betondur)
- Renkli Betonlar, Baskı Betonları, Görünür Agrega Yüzeyli Betonlar ve Diğer Dekoratif
Betonlar
Renkli betonlar betona pigment ilavesiyle elde edilen farklı renklerdeki betonlardır.
Baskı betonları beton yüzeyine dekoratif amaçlı desen baskısı uygulanarak elde edilen betonlardır.
Görünür agrega yüzeyli betonlar yüzey şerbetinin yıkama, vb. bir yöntemle kaldırılarak elde edilen
betonlardır.
k- Özel İmalat Teknikli Yüksek Performanslı Lifli Kompozit Betonlar
(Özel imalat teknikleriyle Üretilen, yüksek dayanım ve dayanıklılık performansına sahip
betonlardır)
|. Isı Yalıtım Özelliği Yüksek Olan Betonlar
(Betona ilave edilen hammadde özellikleriyle ısı yalıtım performansı artırılmış betonlardır)
(1) Beton, TS EN 206 ve TS 13515 Standartlarına uygun olmalıdır. Bu standartlara uygunluk,
“Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik” şartları gereği betonun bu
standartlar kapsamında “G Uygunluk İşareti” taşıyacak şekilde piyasaya arz edilmiş olmasıyla
gösterilir. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında yapılacak tüm betonarme binalarda
kullanılacak en düşük. beton basınç dayanımı sınıfı C25/30 olacak, betonarme projeleri çizim
paftalarında beton basınç dayanım sınıfı ve betonun çevresci etki sınıfı belirtilecektir.
(2) — Betonun bileşen malzemeleri TS EN 206 ve VS. 13515'te belirtildiği üzere aşağıdaki
standartlara uygun olmalıdır: Ço* Kr e
a) Çimento: Genel çimentolar TS EN. İDARE Şok'düşük ısılı özel çimento TS EN 14216'ya,
Kalsiyum alüminatlı çimento TS EN 14647yE siğgersül fatlı çimento TS EN 15743'e, beyaz çimento
TS 21'e ve borlu aktif belit çimentosu TS 13353'e uygun olmalıdır.
b) Agregalar: Doğal normal ağırlıklı agregalar, ağır agregalar, hava ile soğulmalı yüksek firm
cürufu agregalar ve geri dönüştürülmüş agregalar TS 706 EN 12620'ye, hahif agregalar TS EN
13055'e uygun olmalıdır.
c) Karma suyu: Karma suyu TS EN 1008'e uygun olmalıdır.
d) Kimyasal katkı maddeleri: Kimyasal katkı maddeleri TS EN 934-2' ye uygun olmalıdır. TS
EN 934-2'de yer almayan kimyasal katkıların (örneğin pompalanmayı kolaylaştırıcı katkı
maddeleri) TS EN 934-1'de verilen genel gereklere uygun olmalıdır.
e) Mineral katkılar: Tip | mineral katkılardan filler agregalar TS 706 EN 12620 veya TS EN
13055'e, boya maddeleri ise TS EN 12878'e uygun olmalıdır. Tip TT mineral katkılardan uçucu kül
TS EN 450-1'e, silis dumanı TS EN 13263-1'e, öğütülmüş granüle yüksek firin cürufu TS EN
15167-1'e ve tras TS 25'e uygun olmalıdır.
f) Tifler: Çelik lifler TS EN 14889-1'e, polimer lifler TS EN 14889-2'ye uygun olmalıdır.
(5) — Betonun bileşen malzemelerinin standartlarına uygunluğu, “Yapı Malzemeleri Yönetmeliği”
ve/veya “Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik” şartları gereği “CH
İşareti ve/veya “G Uygunluk İşareti” taşıyacak şekilde piyasaya arz edilmiş olmasıyla gösterilir.
(4) — Tasarlanmış beton için aşağıdaki gerekler şartnamede belirtilmelidir:
a) Betonun basınç dayanım sınıfı (28 günlükten farklı bir yaşta örneğin 56, 90 gün veya diğer
bir yaşta deneye tabi tutulduğunda, numunenin deney esnasındaki yaşı belirtilir)
b) Betonun çevresel etki sınıfları
c) Betonda kullanılan agrega tane sınıflarından en büyük üst elek göz açıklığı (D)
d) Betonun klorür içeriği sınıfı,
€) Hafi! veya ağır beton kullanılıyorsa birim hacim kütle sınıfı veya hedef birim hacim kütle,
1) Betonun kıyam sınıfı veya özel durumlarda kıvam için hedet değer,
2) Uygun olan yerlerde performans gerekleri isteniyorsa TS EN 206 Madde 6.2.3'de belimnilen
ilave gerekler.
(DD) Hazır betonun sevk ve teslim irsaliyesi, yetkili bir kişi tarafından TS EN 206 ve TS 13515
Madde 7.3'te belirtilen şartlar kapsamında kontrol edilip imzalanarak ve doldurularak beton kabul
edilmelidir. Teslim alma kontrolü, beton boşaltılmadan önce gerçekleştirilmelidir.
(2) Betonun kıvamı şartnamede öngörülmüş ve beton üreticisi tarafından sevk ve teslim
irsaliyesi ile beyan edilmiş kıvam sınıfından (toleranslar dâhilinde) daha düşük ise kıvamın
hedeflenen sınıfa getirilmesi için TS EN 934-2'e uygun kimyasal katkılar kullanılır. Bu işlem için
kesinlikle su ilave edilmesine müsaade edilmez. Transmikser içinde kimyasal katkının yeniden
karıştırma süresi, en az 5 dakika olmak üzere, her 1 m? beton için en az | dakika olmalıdır.
(3) — Beton iransmikserle taşınıyorsa betonun boşaltma işlemi, çimento ile suyun ilk temasından
itibaren en fazla 120 dakika sonunda tamamlanmalıdır. Herhangi bir karıştırma donanımı olmayan
araçlarla taşınan katı kıvamdaki taze beton ise çimento ve suyun ilk temasından itibaren en fazla 45
dakika sonunda yerine boşaltılmalıdır. Normal şartlar için verilmiş olan bu sürelerde, hava
şartlarından veya kimyasal katkı kullanılmasından dolayı priz süresinin hızlanması veya gecikmesi
dikkate alınmalıdır.
(4) — Beton döküm sahasında (şantiyede) transmikserin içine boşaltmak suretiyle betona ilave
edilmek istenen TS EN 206 ve TS 13515'te izin verilen boya, lif, kimyasal katkı vb, maddeler beton
üreticisinin bilgi ve onayı dışında kesinlikle betona ilave edilemez. Beton üreticisinin bilgi ve onayı
ile betona şantiyede ilave edilen maddelerin cinsi ve miktarı bojdişun sevk ve teslim irsaliyesinde
belirtilir. Yak * Le
47 (0. |
(1) Beton dökümü, sorumlu bir mühendis nezaretinde yahılmatı; bu “mülfendis beton üretimi
tesislerini, beton tedarik miktarımı ve yerleştirme sırasındaki gerekli değişiklikleri koordine
etmelidir. Mühendis tüm döküm işlemi boyunca hazır bulunmalıdır.
(2) Betonun yerleştirilmesinde özel bir durum varsa işe ait özel teknik şarinamesinde
belirtilmelidir. Şartnamede gerekli görülen yerlerde, bir beton döküm planı hazırlanmalıdır.
(3) Betona hiçbir surette döküm sahasında su ilave edilmesine müsaade edilmez.
(4) — Betonda nitelik denetimi ve kabul koşulları, TS 500 Standardının 3.4 maddesinde belirtildiği
üzere VS 13515 Ek BI”e uygun olmalıdır.
(59) — Betonun dökümü karıştırıcı donanımı olmayan kamyon, transmikser, sabil veya hareketli
pompa, kova vb. yöntemlerle olabilir. Şartnamede betonun döküm yöntemi belirtilmelidir. Taşıyıcı
kovalar ya da oluklar kullanıldığında, bunlar gereğince yıkanacak ve ayrışmayı önleyecek şekilde
kullanılacaktır. Beton, alüminyum veya alüminyum alaşımı borulardan boşaltılmayacak ya da
pompalanmayacaktır,
(6) — Döküm öncesi kalıpta, beton kalımtısı, buz. kar ve serbest su bulunmamalı, inşaat derzleri
temiz olmalı ve ıslak duruma gelinceye kadar rutubetlendirilmelidir. Betonun, doğrudan zemine
döküleceği hâllerde taze beton zeminle karışmaya karşı korunmalıdır. Donmuş zemin üzerine beton
dökülmesine izin verilmemelidir.
(7) — Döküm öncesi net beton örtüsü elemanlarının ve donatı mesnetlerinin, donatıya gerekli
aderansı sağlamak ve donatıyı diş etkilerden korumak için TS 500 vb. standartlara göre belirlenmiş
net beton örtü tabakası kalınlığını sağladığı kontrol edilmelidir. Uygun donatı mesneti ve net beton
örtüsü elemanının seçiminde, donatının yerleştirilmesi esnasında ve betonun dökümü esnasında
oluşan yükler dikkate alınmalıdır.
(8) — Şantiyede betonun boşaltılması esnasında gözle muayene yapılarak, olası ayrışma, terleme,
şerbet sızması vb. taze beton kusurları tespit edilmeye çalışılmalıdır. Betonun görüntüsünün
anormal olduğuna karar verilirse, betonun boşaltılması durdurulmalıdır.
(9) Taze beton beyan edilen ömrüne ulaştığında, betonun boşaltılması ve yerleştirilmesi
durdurulmalıdır.
(10) Yerleştirme ve sıkıştırma nızı, soğuk derzi önlemek için yeterince yüksek ve aşırı
oturmaları, kalıp sisteminin aşırı yüklenmesini önlemek için kalıp sisteminin uygulama projesinde
belirtilmiş taze beton basıncı limitlerinde kalınacak şekilde yeterince düşük olmalıdır.
(19) Anormal hava koşullarında (aşırı sıcak, aşırı soğuk) betonun yerleştirilmesi ve sıkıştırılması
TS 1248'e göre yapılmalıdır. Döküm esnasında ve kür süresi boyunca ortam sıcaklığının düşük
veya yüksek olacağının tahmin edildiği hâllerde, betonun zarar görmesinin önlenmesi için tedbir
alınmalıdır. İlave tedbir olarak ortam sıcaklığının alt veya Üst sınır değerleri tanımlanabilir.
Yerleştirme ve sıkıştırma sırasında beton, güneş ışınlarından, şiddetli rüzgâr, yağmur ve sudan
korunmalıdır. Sıkıştırma sırasında, katmanlar üzerinde herhangi bir harç oluşumu önlenmelidir.
Sıcak havada kabuk oluşumunu ve plastik rötre çatlaklarını önlemek amacıyla, katmanların üstü
güneş ışınımından korunmalıdır. Gerekirse, katmanların yerleştirilmesi arasında geçen süre
azaltılmalıdır.
(12) Betonun sıkıştırılması (kendiliğinden yerleşen beton hariç) iç ve dış vibrasyon yöntemiyle
yapılmalıdır. Vibratör uygulaması beton içerisindeki hapsolmuş hava çıkışı duruncaya kadar
sürdürülmelidir, ayrışmaya yol açabilecek aşırı vibrasyondan kaçınılmalıdır. Vibratör, kalıplara ve
donatıya kesinlikle temas ettirilmemelidir. Etki alanları birbirlerine çakışacak şekilde vibrasyon
yapılmalıdır. Vibratörler, betonun taşınması için kullanılmamalıdır.
(13) Beton, teknik zorunluluk olmadıkça yatay tabakalar halinde dökülerek sıkıştırılmalıdır.
Beton dökümü olabildiğince sürekli olmalı, yeni dökülen betonun önceki tabaka ile kaynaşması
sağlanmalıdır.
(14) Beton dökümünde ayrışma olmaması için serbest düşme yüksekliğinin en fazla 1,5 metre
olmasına dikkat edilmelidir.
(15) Betonda soğuk derz oluşumundan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Soğuk derz
bırakılması durumunda kolon ve kirişlerde soğuk derz bırakılması tavsiye edilmez. Gerekli
durumlarda aderansı sağlamak için kimyasal malzemeler kullanılabilir. Aderans arttırıcı kimyasallar
püskürtme veya fırça ile önceden temizlenmiş yüzeye uygulanır ve bu işlemin hemen arkasından
yeni beton dökümü gerçekleşir. Eğer önlem almadan soğuk derz oluşmuş ise özel su tutucu bantlar,
su ile şişen ürünler ve harçlar kullanılabilir.
(16) — Kendiliğinden yerleşen beton, mümkün olduğu kadar, yerleştirme hızına uygun döküm hızı
sağlanarak sürekli ve tek seferde dökülmelidir. Kendiliğinden yerleşen betonun serbest düşüş
yüksekliği ve yatay akış mesafesi, beton kalitesi ve homojenliği üzerinde olumsuz etki
oluşturmayacak şekilde sınırlandırılmalıdır. Kendiliğinden yerleşen beton uygulamasında vibrasyon
genellikle yapılmamalıdır.
(17) Kayar kalıpta kullanılacak betonun kıvam ve priz. süresi uygun olmalıdır. Kayar kalıp,
belirlenmiş beton donatı örtüsü, beton kalitesi ve yüzey şartlarının sağlanmasına yeterli donanım ve
yöntemle uygulanmalıdır.
(18) Su içinde dökülecek betonlar için beton kohezif özelliklere sahip olmalıdır. Genel olarak
betonun su içinde karışmayacak şekilde önlem alınarak dökümünün yapılması sağlanır. Bunun için
tremi yöntemi ile su altına beton dökümü önerilir. Tremi kullanımında teemi borusunun ucu, daima
önceden dökülen beton içinde kalmalıdır ve beton dökümü, sürekli olmalıdır. Özel geoteknik
işlerdeki beton dökümü için TS EN 206 Ek D dikkate alınır, ; | :
(1) — Kür metot ve süreleri betonun gerekli sağlamlık ve dayanıma ulaşması ve mümkün olan en
az şekil değiştirmenin sağlanınası ve çekme sonucu oluşâcak çatlakların engellenmesi amacıyla
belirlenecektir.
(2) Beton. dökümünden ve yerleştirilmesinden sonra aşağıdaki yöntemlerden biri veya birkaçı
ile bakıma (küre) tabi tutulmalı ve korunmalıdır:
a. Beton yüzeyinin, görünür şekilde, uygun su ile ıslak tutulması,
b. Beton yüzeyine ıslak örtü konulması ve bu örtünün kurumaya karşı korunması,
Cc. Uygunluğu deneylerle belirlenmiş kür bileşenleri kullanılması,
d. Beton yüzeyinin, buhar geçirmez bir örtü ile kaplanması,
c. Kalıbın sökülmeden yerinde bırakılması.
(3) Betonun kürüne yerleştirme ve yüzey işlemlerinin tamanılanmasının hemen ardından
başlanmalıdır.
(4) Betonun kür süresi, betonun yüzey bölgesindeki özelliklerinde meydana gelen gelişmeye
bağlıdır ve TS EN 13670 Standardının 8.5 (5) ve F.8.5 (5) maddelerine göre belirlenmelidir.
(5) — Beton yüzeyi, yapım esnasında hasar görmemeli veya yüzey biçimi bozulmamalıdır.
Kalıptan çıkan veya çıkmayan yüzeylerin sahip olması gerekli şartlar varsa, yapım şartnamesinde
verilmiş olmalıdır.
Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik,
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği,
Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği,
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
TS EN 206,
TS 13515,
TS EN 13670,
TS 500,
TSEN 1992-1,
TS EN 14487-1,
TS EN 14487-2,
TSEN 197-1,
TS EN 14216,
TS EN 14647,
TS TN 15743,
1821,
TS 13353,
TS 706 EN 12620,
TS EN 13055,
TS EN 1008,
YS EN 934-2,
TS EN 934-1,
TS EN 12878,
TSEN ASİ0-I,
TSEN 13263-1,
TSEN 15167-1,
TS 25,
TS EN 14889-1,
TS EN 14889.2,
TS 1247,
TS 1248,
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretim, taşırna ve montaj
işlemlerinde ilgili Türk Standartlarında belirlenen kurallara uyulacaktır. Türk Standartlarında
bulunmayan konularda ilgili EN standardı esas alınacaktır.
Bu teknik şartname, önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretiminde
kullanılacak malzemelerin seçimi ile elemanların üretim, taşıma ve montaj yöntemlerinin tarifini
kapsamaktadır.
Önüretimli betonarme yapı elemanları, fabrika, atölye vb. yerlerde, özel olarak hazırlanmış
kalıplarda seri olarak üretilen, bilahare inşaat alanma taşınan ve vinç vb. kaldırma araçları
kullanılarak montajı yapılan ve bu işlemler için özel olarak projelendirilen hazır yapı elemanlarıdır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli beton yapı elemanları, fabrika, atölye vb. yerlerde özel olarak
hazırlanmış kabp ve yataklarda seri olarak üretilen, üzerine gelecek yüklerin etkileri üretimde
kullanılan özel çeliğin gerilmesi ile istenilen şekilde dengelenen ve sonradan inşaat alanına
taşınarak vinç vb. kaldırma araçları ile montajı yapılan ve bu işlemler için özel olarak
projelendirilen yapı elemanlarıdır.
Bu tür yapı elemanlarmın üretiminde kullanılan öngerme çeliği, TS 3233 standardında belirtilen ve
TS 5680 ile TS 3721 veya EN 10138 standardında tanımlanan teknik özelliklere sahip tel, toron
(halat) veya çelik çubuklardır .
Not: Önüretimli bir yapı elemanına, gerekli koşullar sağlanıp eleman yerine yerleştirildikten sonra
ard gerilme de uygulanabilir. 7 Ra
Önüretimli yapı, taşıyıcı sisteminin tamamı önüretinitli betonarme ve/veya öngerilmeli önüretimli
betonarme yapı elemanlarından oluşan veya geleneksel yapım tekniği içinde taşıyıcı sistemlerinin
bir bölümü önüretimli betonarme ve/veya öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarıyla
oluşturulan yapılardır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli yapı elemanlarının üretim ve kalite kontrol aşamalarında TS
EN 13369 “Önüretimli Beton Mamuller-Genel Kurallar standardında belirtilen kurallara
uyulacaktır.
Ayrıca önüretimli ve öngerilmeli önüretimli yapı elemanlarını ürün bazında tanımlayan ilgili
standartlarda belirtilen kurallara da uyulacaktır. Bu standartlar ayrıca madde 6.4.5 de verilmiştir.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli yapı elemanlarının üretiminde kullanılacak beton, TS EN 206
ve İS 13515 Standartlarına uygun olacaktır. Betonun bileşen malzemeleri de yine TS EN 206 ve
TS 13515'te belirtildiği üzere aşağıdaki standartlara uygun olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretiminde kullanılacak genel
çimentolar TS EN 197- 1 standardına, beyaz çimentolar ise TS 21 standardına uygun olacaktır.
Çimentolar, TS EN 197-1 standardına göre CE uygunluk belgesine sahip olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretiminde kullanılan, doğal
normal ağırlıklı agregalar, ağır agregalar, hava ile soğutmalı yüksek fırın cürufu agregalar ve geri
dönüştürülmüş agregalar TS 706 EN 12620 standardına, hafif agregalar TS EN 13055 standardına
uygun olacaktır. Üretimlerde kullanılan doğal ve kırma kumlar yıkanmış - elenmiş olacaktır. —
Agregalar, TS EN 12620 standardına göre CE uygunluk belgesine sahip olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretiminde kullanan beton
karma suyunun kalitesi TS EN 1008 standardına uygun olacaktır. Su: asit, yağ, tuz, alkali ve
organik madde içermeyecektir. Üretim tesislerinde oluşan endüstriyel atık sular, gerekli arıtma
işleminden sonra geri kazanılarak kalitesinin TS EN 1008 standardında verilen şartlara uygun
olması durumunda yeniden beton karışım suyu olarak kullanılabilecektir.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretiminde kullanılacak
betonarme demirleri, “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği-TBDY 2018” deki özellikleri
sağlayacaktır. Öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların üreliminde kullanılacak olan öngerme
halatı ve telleri TS 5680 ve TS 3721 standartlarına veya EN 10138 standardına uygun olacaktır.
Nervürlü demirler TS 708 standardında tanımlanan B420C€ ve BS00C sınıflarına uygun olup akma
dayanımları en az 420 ve 500 N/mm? olacaktır. Düz. demirler S 220“sıniTina, uygun olup, akma
dayanımları en az 220 N/mm?, çekme dayanımları ise 340 N/mm? gfacikkari ” :
Elemanlar içinde kullanılacak çelik hasırların akma dayanımları en âz 500 Nühm” olacaktır.
Öngerme çeliği 270 K kalitesinde ve düşük gevşemeli olacaktır. Kopma dayanımı halatlar için
minimum 1860 N/mıv? olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli yapı elemanlarının üretiminde amaca uygun olarak değişik
özelliklerde kimyasal katkı maddeleri kullanılabilecektir. Bu katkı maddeleri TS EN 934-2
standardına uygun olacak ve kimyasal katkı maddelerinin kullanımında TS EN 206 stadardının
5.2.6 maddesi ile, bu standardın tamamlayıcısı olan TS 13515 standardının 5.2.6 maddesinde
belirtilen esaslara uyulacaktır. Kullanılan katkı maddeleri, TS EN 934-2 standardına göre CE
uygunluk belgesine sahip olacaktır. .
Betonun dürabilite şartlarının ve çevresel etki koşullarının özel olarak tanımlandığı ve belirli
özelliklerin özel olarak sınırlandığı projeler için üretilecek olan Önüretimli ve öngerilmeli
önüretimli yapı elemanlarının üretiminde, amaca uygun olarak mineral katkı maddeleri
kullanılabilecektir. Bu katkı malzemelerinden uçucu kül TS EN 450-1 standardına, silis dumanı TS
EN 13263-1 standardına ve öğütülmüş granüle yüksek fırın cürufu TS EN 15167-)| standardına
uygun olacaktır. Bu katkı maddeleri, beton için belirlenen şartları sağlamak için tek tek
kullanılabileceği gibi birlikte de kullamılabilecektir. Mineral! katkı maddelerinin kullanımında TS
EN 206 stadardının 5.2.5 maddesi ile bu statıdardın tamamlayıcısı olan TS 13515 standardının 5.2.5
maddesinde belirtilen esaslara uygun olarak kullanılacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretiminde, betonların yüksek
basınç dayanımı özelliklerine ilave olarak çatlak gerilme dayanımını artırmak, dinamik
yüklemelere, ani darbelere ve yangın etkilerine karşı yüksek dayanım elde etmek için gerektiğinde
çelik, propilen veya cam lifleri kullanılabilecektir. Bu malzemelerden çelik lifler TS EN 14889-1
standardına, polimer lifler TS EN 14889-2 standardına ve cam lifleri de TS EN 15422 standardına
uygun olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli Önüretimli betonarme elemanların birleşim detaylarında, montaj hızını
arttırmak için, çeşitli tipte bulonlar ve yivli birleştiriciler (manşon) kullanılabilir. Bu elemanların
kullanımında,”Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği- TBDY 2018” nin EK SA bölümünde tanımlanan
esalara uyulacaklır.. j
Standard bulonlar (civatalar). TS 1033 ve TS 1034 standartlarına uygun olmalıdır.
Yüksek dayanımlı bulonlar fcivatalar) üretici firmanın kataloglarında belirtilen şartlara uygun
olmalıdır. Bunlar genellikle sıkışma ile sürtünme kuvveti yaralmak için kullanılır.
Dübeller, sertleşmiş betonda açılan deliklere yerleştirilir. Genleşmeli ve kimyasal olmak üzere iki
tür olan dübeller üretici firmanın önerileri doğrultusunda kullanılmalıdır.
Gömülü ankrajlar ve saplamalar, çelikten imal edilmiş diğer birleşim elemanlarına vidalanımak veya
kaynaklanmak üzere, bir ana parça ve beton ile adrcansı sağlamak için bu ana parçaya
kaynaklanmış çelik elemandan oluşmalıdır. Sünek davranışın sağlanması için bu tür bağlantı
elemanlarının beton ile aderansının çokiyi olmasi ve bağlantının kırılmasının betondan önce çelikte
başlamasına dikkat edilmelidir. Ankığjların ve-saplamaların grout harcı ile kapatılmayan ve açıkta
kalan bağlantıları paslanmaya karşı galyanizle kaplı yeyaşıypun boya ile boyanmış olmalıdır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli, betonarme- elemanların birleşimlerinde taşıyıcı özelliklere
sahip çelik plakalar. | ve U kesitli çelik”proliller ve benzerleri kullanılabilir. Çelik plakanın kalınlığı
4 mm den az olmamalıdır. Çelik plakaların ankraj elemanlarına özen gösterilmelidir. Taşıyıcı çelik
bağlantı ve ankrajların kaynakları Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım Esaslarına Dair
Yönetmelik ve “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği TBD Y-2018” Bölüm 9” da tanımlanan esaslara
uygun olarak yapılacaktır..
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların kalıptan çıkarılması, kaldırılması,
taşıması, tekrar kaldırılıp montajının yapılması ve yerince sabitlenmesi için, eleman üzerinde
projesine uygun sayıda ve dayanımda gömülü manşonlar. dişli oyuklar, borular, kaldırma demir
veya halatları ve dişli bulonlar bırakılacaktır. Tüm bu elemanlar galvanizli olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların üretimlerinde kullanılan kalıplar,
betonun taze haldeki hidrostatik basıncını karşılayacak ve proje ölçülerini muhafaza edecek kadar
sağlam ve takviyeli çimentonun reaksiyonundan etkilenmeyen, su emmeyen, tercihen çelikten veya
ahşaptan veya polyester ve CTP gibi alternatif malzemelerden yapılacaktır.
Kalıpların yüzeyleri, üründeki yüzey kusurlarını en 'aza indirecek düzgünlükte olacaktır. Kalıplar
her üretim öncesi uygunluğu denemelerle belirlenmiş kalıp yağı ile yağlanacaktır. Ürünlerin
yüzeylerinde hava boşluklarının oluşmaması için elemanların şekilleri de dikkate alınarak beton
döküm yöntemi belirlenecektir. Kalıplar üzerinde zamanla oluşabilecek müsaade edilebilir kusurlar
uygun bir yöntem ile tanir edilecektir.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların montajı esnasında birbirleri üzerine
oturdukları birleşimlerde yük dağılımını sağlamak amacıyla TS EN 1337-3 standardında belirtilen
esaslara uygun elastomerik mesnet yastıkları kullanılır. Bu tür elemanlar, yatav düzlemdeki
hareketlere ve dönmelere izin vererek gerilmeleri azaltırlar. Mesnetlerde kullanılabilecek bazı
yastık elemanları aşağıda verilmiştir.
Neopren yastıklar; bu yastıkların düşey yöndeki dayanımları düşük olmakla birlikte diğer yönlerde
sağladıkları hareket serbestliği diğer mesnet yaslıklarına oranla daha yüksektir. Neopren ve
elastomer mesnetlerde taşıma kapasitesini arttırınak amacıyla yükün büyüklüğüne göre saç takviyeli
olarak üretilmiş olanlar kullanılmalıdırlar.
Gelişigüzel fiber dizili yastıklar; bu tür yastıklar daha yüksek basınç dayanımı sağlarken yatay ve
dönme hareketlerindeki serbestliği neopren yastıklara oranla daha azdır.
Pamuk lifli yastıklar; bu tür yastıklarda pamuk elyafından dokumnuş tabakalar bulunur. Yüksek
basınç dayanımı sağlarlar.
Çelik veya cam elyafı kaplı yastıklar;
Teflon kaplı yastıklar; yatay hareket serbestliğini kaymaya izin vererek arttırırlar.
Kaplamalı sunta; özellikle boşluklu döşeme elemanlarının mesnetlerinde kullanılır. Rutubetli
ortamda kullanırken özel önlem alınmalıdır.
Multimonomer plastik yastıklar; genellikle boşluklu döşeme elemanlarının inesnetlerinde
kullanılır. Basınç dayanımı betonunkindefi fazladır. &
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanları, statik hesaplar sonucunda
belirlenen beton sınıfında üretilecektir. Üretilen betonlar, TS EN 206 ve TS 13515 standartları ile
Beton İşleri Teknik Şartnamesine uygun olacaktır. Üretimlerde kullanılacak betonun karışımı,
üretimlerden önce laboratuvarda yapılan deneme üretimleri ile belirlenecek ve seri üretimlerde aynı
beton kalite düzeyinin sürekli elde edilmesi sağlanacaktır. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
kapsamında yapılacak tüm önüretimli betonarme binalarda kullanılacak en düşük beton basınç
dayanımı sınıfı C30/37 olacaktır.
Kalıplar, elemanların projede belirtilen ölçülerde üretilmelerini sağlayacak ölçü, tolerans ve
düzgünlükte olacaktır. Kalıplar, yeni bir kullanım için daima beton artıklarından temizlenmiş ve
yağlanmış olarak muhafaza edilecektir.
Kullanılan kalıp yağı betona renk vermeyecek ve gözenek bırakmayacak şekilde testler sonucu
seçilecektir. Kalıp yağı uygulaması sırasında yağın donatıya bulaşmaması sağlanacaktır. Donatının
yerleştirilmesinde plastik veya beton net beton örtüsü takozları kullanılacaktır. Çimento şerbetinin
sızmasını önlemek için kalıplarm ek yerlerinde mutlaka sızdırmazlık contaları kullanılacaktır.
Kalıpların şekli doğrultusunda hava kabarcıklarının oluşması muhtemel bölümlerde kabarcık
oluşumu engellemek için gerekli önlemler almacaklır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının donatısı projesinde belirtilen
kesit ve 1niktarlarda ve uygun ölçülerde hazırlanacak ve yine projede öngörülen net beton örtüsü
ölçüleri dikkate alınarak kalıp içine yerleştirilecektir.
Elemanların bağlantılarını sağlayan çelik ankraj plakaları, projesinde belirlilen yerlerine
yerleştirilecek ve donatı ile bağlantıları sağlanacaktır.
Elemanların üzerlerinde bırakılacak boşluklar ve delikler projede gösterilen yerde ve ebatta
olacaktır.
Öngerilmeli elemanlarda öngerme işlemi yapılırken, boşluk alındıktan sonra, öngerme halatlarının
uzama kontrolü yapılacaktır. Üretilen ürünün projesindeki tanınu, uygulanan çekme kuvveti, yatak
boyu, elde edilen uzama değerleri ve hedeflenen” uzama “değerlerinin birlikte izlenebileceği bir
germe raporu düzenlenecektir. / ŞO 5
Beton, tartı esasına göre çalışan ve tartı si$tematiği periyodik olarak kontrol altında tutulan, cebri
karıştırıcılı santrallarda üretilecektir. Malzemeler belirli bir sıra ile tarlılarak paniniksere alınacak ve
homojen karışım elde edilene kadar karıştırılacaktır.
Karıştırma işlemine, çimento, su ve katkı maddesi ilave edildikten sonra da devam edilecek ve
karıştırma işlemi homojen bir kıvam elde edilene kadar sürdürülecektir.
Santralda üretilen beton, ayrışmaya neden olmayacak şekilde uygun taşıma araçları (taşıyıcı
kovalar, konveyör bantlar, transmikser ve taşıma arabaları vb) ile döküm yerine kadar taşınacaktır.
Beton, taşıma ve kalıba yerleştirme için belirlenen yöntem dikkate alınarak, bu süreçte geçecek
zaman süresince işlenebiliğini muhafaza edecek şekilde tasarlanacaktır.
Beton kalıplara kesintisiz olarak dökülecek, doldurulacak ve yayılacaktır. Betonun kalıp içine
kademeli olarak dökülmesi halinde döküm işlemi yatay tabakalar halinde yapılacak ve yeterli
vibrasyon yapılarak tabakaların birbirleriyle sağlıklı kaynaşması sağlanacaktır. Döküm esnasında
üründe soğuk derz oluşumu kesinlikle önlenecektir.
Beton dökümünde ayrışma olmaması için betonun taşıyıcıdan kalıp için serbest düşme
yüksekliğinin en fazla 1,5 metre olmasına dikkat edilmelidir.
Bülün betonlar, betonun özelliklerine uygun frekansa sahip vibratörler ile sıkıştırılacaktır. Beton
yüzeylerinin düzgünlüğü için kalıp dışına uygun yerlere monte edilmiş homojen sıkıştırma
sağlayacak kalıp vibratörleri kullanılacaktır. Bu vibratörler, kalıbın tipine ve üretilecek ürünün
geometrisine bağlı olarak değişik devirli vibratörlerdir. Gerektiğinde kahp vibratörlerine ilave
olarak daldırma vibratör ile satıh vibratörleri de kullanılacaktır.
Vibratör uygulaması beton içerisindeki napsolmuş hava çıkışı duruncaya kadar sürdürülecek
ayrışmaya yol açabilecek aşırı vibrasyondan kaçınılacaktır. Vibratör, kalıplara ve donatıya
kesinlikle temas ettirilmeden uygulanacak ve etki alanları birbirlerine çakışacak şekilde vibrasyon
uygulanacaktır. Vibratörler, kalıp içinde betonun bir yerden diğer bir yere taşınması için
kullanılmayacaktır.
Vibratör gerektirmeyen ve kendiliğinden yerleşen özellikte betonların kullanılması durumunda,
yukarıda açıklanan kalitede beton elemanlar üretmek için gerekli önlemeler alınacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların kür uygulaması TS EN 13369
standardının 4.2.1.3 nolu maddesinde tanımlanan kurallara uygun olarak gerçekleştirilecektir.
Üretilen elemanlarda betonun sertleşme sürecinin hızlandırılması amacıyla atmosfer basıncı altında
buhar kürü uygulanması durumunda uygulana, TS EN 15369 standardının 4.2.1.4 nolu maddesine
uygun Olarak yapılacaktır.
Buhar kürü kullanılmadığı durumlarda, betonun bakımı ve sertleştirilmesi için TS 1247 Beton
Yapım, Döküm ve Bakım Kuralları (Normal Hava Koşullarında) Stanadardı ile TS EN 15670
Standardının 8.5 (5) ve F.8.5 (5) maddelerinde belirtilen kurallara uyulacaktır.
Buhar kürü uygulanarak dayanım gelişiminin hızlandırılması durumunda, hava sıcaklığına bağlı
olarak ürünlerin en az 2.5 saatlik ön bekleme yapması sağlanacaktır.
Ön bekleme sürecinin bitiminde ıç ortam sıcaklılığı da göz önüne alınarak sıcaklık saatte 10-20 C
lik bir hızla artırılarak hedeflenen kür sıcaklığına ulaşılacaktır.
Hedeflenen erken dayanımın sağlanmasına yönelik olarak kür sıcaklığı yeterli sürede üniform
olarak tutulacaktır. Soğuma da ani olarak değil, sıcaklık, tedricen düşürülerek yapılacaktır.
Buna ilave olarak, beton yüzeylerindeki” homojenliği bozucu leke veya pürüzleri engellemek için
gerekli önlemler alınacaktır. Eşe > :
Önüretimli ve öngerilmeli Önüretimli betonarme elemanların yüzey biçimleri, renk ve parlaklık
açısından homojenlik gösterecek şekilde olacaktır. Elemanların iç ve diş yüzeylerinde pürüzlülük ve
parlaklık farkı olmayacaktır. Kalıplanmayan beton yüzeylerinde de ayni hassasiyet sağlanacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların görünen yüzeyleri çelik kalıp görüp
brüt beton görünümünde olacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli Önüretimli betonarme elemanlar, yapısal tasarım analizi sonucunda
belirlenmiş olan kalıptan alma veya öngerme transfer dayammına ulaştığı tespit edildikten sonra
kalıptan alınacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli Önüretimli betonarme elemanları kalıptan çıkarmak için elemanlar
üzerinde, projesinde gösterildiği şekilde uygun gömülü kaldırma parçaları, kaldırma halkaları, tel
halat düğümleri veya kancalar bırakılacaktır.
6.4.3.3. Önüretimli ve Öngerilmeli Önüretimli Betonarme Elemanların Tanımlanması,
Stoklanması, Taşınması ve Montajı
6.4.3.3
Önüretimli ve Öngerilmeli Önürelimli Betonarme Elemanların Tanımlanması, Stoklanrnası, Taşınması ve Montajlı
§ve montajı aşamalarında TS EN 153670 Standardının 9 no lu maddesinde belirtilen kurallara
uyulacak ve işlemler aşağıda belirtilen şekilde uygulanacaktır.
Üretimi tamamlanmış önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme clemanlar üzerine üretici
firmanın ismi, üretim tarihi, ait olduğu projenin adı, projede belirtilmiş olan poz numarası ve
ağırlığı açık olarak yazılmış olacaktır. Herhangi bir yanlış anlamayı engellemek üzere gerektiğinde
elemanların projedeki yerleri belirtilmeli, boyut ölçüleri aynı fakat donatısı. beton sınlı veya net
beton örtüsü farklı ürünler ayrı ayrı tanımlanacaktır.
Üretimi tamamlanmış önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanlar, yüzey
bozukluklarını gidermek amacı ile gerekli yüzey düzeltme veya tamir işleri tamamlandıklan sonra
stok sahasında, uygun mesafelerden ahşap takozlar kullanılarak stoklanacaktır. Stok sahasında
elemanlar, boyutlarına ve diğer özelliklerine bağlı olarak gerektiğinde üst üste stoklanabilecektir.
Stoklama kesinlikle doğrudan doğruya zemin üzerine-gapılmayacaktır. Stoklama işlemi esnasında,
; o iş
elemanların kaldırma kancalarının zedelenmesi veya stoktaki diğer elemanlara çarparak kenar ve
köşe kırılmalarının oluşması önlenecektir. çe ZA
iğ . va A i
. in HELARCI
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanlar, boy ve ağırlıklarına göre uygun araçlar
kullanılarak taşınacaktır. Bu amaçla, kamyon, treyler, dolly, özel rörnork ve benzeri araçlar
kullamıtabilecektir.
Elemanlar nakliye araçlarına yukarıda belirtilen stoklama şartlarına uygun olarak yüklenecek ve
monlajdan sonraki yapısal (statik) çalışma sistemine. tipine ve hoyuna göre desteklenecekür.
Elemanların tip ve boyları, yol ve araç şartları gözönünde bulundurularak ve yukarıda açıklandığı
gibi birbirinden ayrılmış olarak üst Üste yerleştirilebilir. Ahşap ara parçalar aynı düşey hizada
olacaktır.
Elemanlar, ahşap takoz ve latalarla araç kasalarına tespit edilecek, gerekirse yanlara doğru kaymaya
karşı uygun biçimde çelik halatlarla taşıyıcı araç kasasına bağlanacaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme elemanların montajı, işin kapsamına göre sorumlu
bir mühendis veya bir montaj teknisyeni nezaretinde, uygun ekipman ve donanım kullanılarak
gerçekleştirilecektir.Flemanların tutulması, kaldırılması, herhangi bir şekilde istiflenmesi ve yerine
yerleştirilmesi süresince kullanılan özel yöntem ve araçlar, elemanların bu işlemlere karşı dayanımı
kontrol edilerek planlanacak ve söz konusu elemanlara hiç bir darbe yükü vermemesi sağlanacaktır.
Elemanların monlajı sırasında, projelerde öngörülen tüm detaylar uygulanacaktır. Uygulanan
sistemde kaynaklı birleşim varsa, kaynak işlemlerinde uygun elektrod kullanılacak ve kaynak
kalınlıklarının projeye uygunluğu kontrol edilecektir.
Elemanların oturacağı yerlerin projede verilen kotları mutlaka topoğrafik aletle kontrol edilecek ve
2 cm yi geçen kot hataları, grout harcı kullanılarak giderilecektir. Önüretimli ve öngerilmeli
Önüretimli betonarme elemanların birleşim noktalarında rötre yapmayan ve kendiliğinden yerleşen
özellikte hazır grout harcı kullanılacaktır. Bu harçlar üretici firma tarafından verilen uygulama
talimatına uygun olarak hazırlanacaktır.
Şantiyede dökülen düğüm noktası betonları da, projesinde öngörülen nitelikte olacak, dökülen
betonun yeteri kadar sıkışması ve yerleştirilmesi sağlanacaktır. Bu betonlarda, aderansı ve akışkan-
lığı arttırıcı katkı maddeleri kullanılması durumunda bu katkı maddelerinin ilgili standartlarda
tanımlanan özelliklere uygunluğu aranacaktır.
Taşıma ve / veya montaj sırasında ürünlerde meydana gelmiş müsaade edilebilir yüzey bozuklukları
aderansı yüksek hazır harç kullanılarak tarnir edilecektir.
Elemanlar stoklama veya montaj sırasında aşırı sarsılmalardan korunacaktır.
Tamir edilemeyecek şekilde önemli ölçüde hasar görmüş olan elemanların montajı yapılmayacaktır.
Montaj sırasında, kısa süreler için bile olsa, elemanların bağlantısız olarak bırakılacağı zamanlarda,
devrilmeye karşı emniyet tedbirleri alınacaktır. — | e
Üretilen Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme” elemanların basınç dayanımlarının
belirlenmesi için, üretilen beton miktarlarına bağlı olarak TS 500, TS EN 206 ve TS 13515
standartlarında belirtilen miktarlarda silindir veya küp numune alınacaktır.
Alınan numuneler üretilen elemanla birlikte aynı koşullarda kür edilecektir. Basınç dayanımı
deneyleri, elemanların kalıplar alınması veya öngermenin transfer edilmesi aşamasında, 7 ve 28
günlük yaşlarda ve gerekirse 56 veya 90 gün gibi ileri yaşlarda olmak üzere VS EN 12390-3
standardına uygun olarak gerçekleştirilecektir. Elde edilen dayanım değerleri istatistiksel kalite
kontrol teknikleri ve kontrol grafikleri yardımıyla izlenerek sürecin kontrol altında olması
sağlanacaktır.
Elde edilen dayanım değerlerinin projede öngörülen değerleri karşılamadığı durumlarda veya 7 ile
28 günlük numune dayanımlarının ürün için tanımlanan beton sınıfının TS 500 , TS EN 206 veya
TS 13515 standartlarında verilmiş olan değerlerinin altında kaldığı durumlarda, iş sahibi isterse, TS
EN 13369 standardında belirtilen deney yoluyla doğrulama uygulanacak ve / veya TS 13515
standardının B1.3.3 bölümünde belirtilen betonda uygun olmama şartlarına göre işlem yapılacaktır.
Şayet sonuçlar gerekli limitleri sağlamaz ise bu türden elemanlar reddedilecektir..
Üretilen ürünlerde net beton örtü kalınlıkları, TS 500, TS 3233 ve TS EN 1992-1-1 standartlarında
belirtilen şartlara uygun olacaktır. Elemanların projesinde öngörülen net beton örtü kalmlıklarının
sağlanması için gerekli önlemHer alınacaktır.
Elemanın projesinde öngörülen net beton önlü kalınlıklarını sağlamak için demir donatının gerekli
noktalarına yeteri kadar net beton örtü takozu yerleştirilecektir.
Önüretimli ve öngerilmeli Önüretimli yapı elemanlarının boyut ve montaj toleransları Çizelge 6.)
ve 6.2 de verilen değerlere uygun olacaktır.
vlan, İERTA a RE e e
| | Yapı Elemanı <15S| >1.5 | >3<6 | >6<10 >10<15 >15< >22<30 >30 |
Çubuk şeklinde yapı — KE DE | | BE KERE :
H elemanının | H ! : |
1 uzunlukları *10 : 412 *l14 (| 416 18 420 *22 |424
ln
(kolon, kiriş, makas) ! | ;
> duvar panolarının 110 &12 | 414 416 | 218 *20 | 422 (424
| ' |
uzunluk ve | | !
| Öngerilmeli yapı ; | | | |
3 | elemanlarının | > 4 20 | 422 i *24 *8 | 432 1136 |
| uzunlukları | ! |
4 | uzunluk ve *8 *10 ! *12 *14 c o | 7 7
Çizelge 6.1: Uzunluk ve Genişlik Ölçülerinin Sınır Tolerans Değerler 2 ös MPİ $
ii St © 2
ev» $ MN
Bişi | 030 930506'>0.651.0 Prosıs >15
BA plaklarının | |
| (46 | #10 #10 > - -
kalınlıkları | |
2 Duvar ve cephe panolarının 16 *10 *10 | o, İ
kalınlıkları i | ;
çskşünmüse— | — | TR
3 blemanlarının kesit boyutları | *6 *10 | *10 *12 4 16 4 20
olan kiriş, makas gibi) | | ' | !
Çizelge 6.2: Kesit Boyutlarının Sınır Tolerans Değerleri
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme yapı elemanlarının üretim sürecinde oluşan artık
betonlar, hurdaya ayrılmış ürünler ve prosesten çıkan atık sular geri kazanılarak tekrar üretimlerde
kullanılabilir. Ayrıca değişik sanayi tesislerinin üretim süreçlerinde oluşan atık ve yan ürünler de
beton veya çimento üretiminde mineral katkı olarak kullanılabilmektedir. Bu durum üretimlerde
kaynak verimliliğini artıracaktır.
Önüretimli ve öngerilmeli önüretimli betonarme binaların tasarımının ve uygulamasının TS 500, TS
3233 ve TS EN 1992-1 Standartlarında belirtilen paspayları, çevresel etki sınıfları, vb. maddelerine
uygun yapılması ve beton üretiminin TS EN 206 ve TS 13515 Standartlarının dayanıklılıkla ilgili
maddelerine uygun yapılması ile daha uzun ömürlü yapılar elde edilecektir.
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği — TBDY 2018
Betonun bileşen malzemelerinin ve tamamlayıcı malzemelerin standartlara uygunluğu, “Yapı
Malzemeleri Yönetmeliği” ve/veya “Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki
Yönetmelik” şartları gereği “CE İşareti ve/veya “G Uygunluk İşareti” taşıyacak şekilde piyasaya arz
edilmiş olmasıyla gösterilir. göz r FOS,
TS 500: Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kutfları
TS 3233: Öngerilmeli Beton Yapıların Hesap ve Yapım Kuralları
TS EN 1992-1-1: Beton Yapıların Tasarımı-Bölüm 1-1 :Genel Kurallar ve Binalara Uygulanacak
Kurallar
TS EN 133369: Öndökümlü Beton Mamuller-Genel Kurallar
TS EN 13670: Beton Yapıların İnşaası
TS EN 197-1: Çimento-Bölüm 1: Genel Çimentolar-Birleşim, Özellikler ve Uygunluk Kriterleri
TS EN 1008: Beton-Karma suyu-Numune Alma,Deneyler ve Beton Endüstrisindeki İşlemlerden
Geri Kazanılan Su Dahil, Suyun,Beton Karma Suyu Olarak Uygunluğunun Tayini Kuralları
TS 706 EN 12620: Beton Apgrepaları
TS 1114 EN 13055-1: Hafif Agregalar - Bölüm 1: Beton, Harç ve Şerbette Kullanım İçin
'TS EN 450-1: Uçucu Kül - Betonda Kullanılan - Bölüm 1: Tarif, Özellikler ve Uygunluk Kriterleri
TS EN 13265-1: Silis Dumanı- Betonda kühanılan - Bölüm 1: Tarif, Gerekler ve Üygünlük
Kriterleri
TS EN 15167-1: Öğütülmüş Yüksek Fırın Cürufu- Beton, Harç ve Şerbette Kulları İçin- Bölüm 1:
Tarifler, Özelliklerler ve Uygunluk Kriterleri
TS 708: Çelik-Betonarme İçin-Donatı Çeliği
TS 4550/13: Beton Çelik Hasırları
TS 5680: Çelik Demetler (Toronlar)-Öngermeli Beton İçin
VS 3721: Çelik Teller-Öngermeli Beton İçin
TS EN 934-2: Kimyasal Katkılar- Beton, Harç ve Şerbet için Bölüm 2: Beton Katkıları- Tarifler,
Özellikler, Uygunluk, İşaretleme ve Etiketleme
TS EN 206-1: Beton-Bölüm 1: Özellik Performans, İmalat ve Uygunluk
TS 13515: TS EN 206-1'*in Uyglamasına Yönelik Tamamlayıcı Standart
TS EN 13791: Basınç Dayanımının Yapılar ve Öndökümlü Beton Bileşenlerde Yerinde Tayini
TSEN 1168: Öndökümlü Beton Mamuller - Boşluklu Döşeme Elemanları
TS EN 13225: Öndökümlü Beton Mamuller - Yapısal Çubuk Elemanlar
TS EN 13224: Öndökümlü Beton Mamuller - Dişli Döşeme Elemanları
TS EN 12843: Öndökümlü Beton Mamuller - Direkler ve Sütunlar
TS EN 13747: Öndökümlü Beton Mamuller - Döşeme Sistemlerinde Kullanılan Döşeme Plakları
TS EN 14991: Öndökümlü Beton Mamuller « Temel Elemanları
TS EN 14992: Öndökümlü Beton Mamuller - Duvar elemanları >> a,
TS EN 12794: Öndökümlü Beton Mamuller - Temel Kazıklarığ * “ye
TS EN 13693: Öndökümlü Beton Mamuller « Özel Çatı Elem, rağ (çı c Pr 5
TS EN 14843: Öndökümlü Beton mamuller «- Merdivenler BL Bi Xy/ ç Fi
TS EN 14844: Öndökümlü Beton Mamuller « Kutu menfezler Ve > — ceyat” VA
TS EN 15050: Öndökümlü Beton Mamuller - Köprü elemanları “ab,
TS 436 EN 1340: Zemin Döşemesi İçin Beton Bordür Taşları — Gerekli Şartlar ve Deney Metatları
TS 407: Beton Mamuller — Döşeme Sistemleri Statik Çalışmaya Katılmayan Asmolen Hafif Blok
TS EN 771-3: Kagir birimler-Özellikler-Bölüm 3: Beton kagir birimler (yoğun ve hafif agregalı)
TS EN 771-5: Kâpir birimler - Özellikler - Bölüm 5: Yapay Taş Kâgir Birimler
TS 3531: Önyapımlı Betonarme Kanaletler
TS 3683: Önyapımlı Betonarme Kanalet Ayakları ve Temel Blokları
TS 3811: Önyapımlı Betonarme Kanalet, Kanalet Eyeri, Kanalet Ayağı ve Temel Blokları Yapım
Kuralları
TS 4060: Denizlikter-Betondan Yapılmış, Hazır
TS 4063: Parapetler-Betondan Yapılmış-Hazır
TS EN 13230-1: Demiryolu Uygulamaları-Demiryolu-Beton Traversler ve Mesnetler-Bölüm 1:
Genel Kurallar
TS EN 13230-2: Demiryolu Uygulamaları-Demiryolu-Beton Traversler ve Mesnetler-Bölüm 2:
Öngerilmeli Yekpare Traversler
TS EN 1523043: Demiryolu Uypgulamaları-Demiryolu-Beton Traversler ve Mesnetler-Bölüm 3:
Takviyelendirilmiş İkiz Traversler
TS EN 13230-4: Demiryolu Uygulamaları-Demiryolu-Beton Traversler ve Mesnetler-Bölüm 4:
Makaslar ve Kesişen Demiryolları için Öngerilmeli Traversler
TS EN 13230-5: Demiryolu Uygulamaları-Demiryolu-Beton Traversler ve Mesnetler-Bölüm 5:
Özel Elemanlar
TS EN 139781: Öndökümlü Beton Mamuller — Öndökümlü Beton Garajlar-Bölüm 1 Oda
Büyüklüğünde Parçalarla Oluşturulan veya Yekpare Betonarme Garajlar İçin Gerekler
TS EN 15037-1: Öndökümlü beton mamuller «- Dişli Döşeme Sistemleri-Bölüm -| Kirişler
TS EN 15037-2; Öndökümlü beton mamuller -«- Dişli Döşeme Sistemleri-Bölüm -2 Beton Bloklar
TS EN 15258: Öndökümlü beton mamuller - İstinat Duvarı Elemanları
6.5.L1.1.Kapsam :
Bu şartname, endüstriyel zemin ve saha betonlarının yapım işlerini kapsamaktadır.
Bu şartnamede, kullanılacak betonun nitelikleri, betonun laşınması ve teslimi, betonun dökümü,
yerleştirilmesi ve sıkıştırması ileşç erken yaşta betonun korunması için gerekli koşullar
tanımlanmıştır. #0
© PE RL 4 «:
Gar ” ŞO,
Endüstriyel zemin ve saha betonunun dayanımı yeterli olmalı, yükler zemine doğrudan
iletebilmelidir. Zemin betonlarınım yüzeyleri yeterli aşınma dayanımına sahip olmalıdır.
Özellikleri önceden deneylerle belirlenmiş zcıninler üzerine uygulama yapılmalıdır.
Gerekmesi balinde zemin iyileştirme çalışmaları gerçekleştirilmelidir.
Saha incelemesi ve zemin deneyleri sırasında zemindeki su hareketleri hakkında bilgi sağlanmalı ve
drenajı için uygun tasarım yapılmalıdır. Herhangi bir yüzey kaplaması kullanılacak zemine oturan
döşemelerde plak altına buhar önleyici uygulanmalıdır.
Zemin betonlarının tasarımında; betona etkiyecek yükler, alt zeminin taşıma kapasitesi, betonun
mekanik özellikleri, taşıyıcı tabakanın kalınlığı gibi hususlar dikkate alıntnalıdır.
Beton, TS EN 206 ve TS 13515 Standartlarına uygun olmahdır. Bu standartlara uygunluk, “Yapı
Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik” şartları gereği betonun bu
standartlar kapsamında “G Uygunluk İşareti” taşıyacak şekilde piyasaya arz edilmiş olmasıyla
güsterilir.
Betonun bileşen malzemeleri olan çimento, agrega, karma suyu, kimyasal katkı maddeleri, mineral
katkılar ve liftler; TS EN 206 ve TS 13515'e ve ayrıca bu standartlarda atıf yapılan diğer ilgili
standartlara uygun olinalıdır:
(1) Hazır betonun sevk ve teslim irsaliyesi, inşaat sahasında vetkili bir teknik eleman tarafından
TS EN 206 ve TS 13515 Madde 7.5'te belirtilen şarilar kapsamında kontrol edilip imzalanarak ve
gerekli bir form doldurularak beton kabul edilmelidir. Teslim alma kontrolü beton boşaltılmadan
önce gerçekleştirilmelidir.
(2) — Betonun kıvamı şartnamede öngörülen, beton üreticisi tarafından sevk ve teslim irsaliyesi ile
beyan edilen kıvam sınıfından (toleranslar dahilinde) daha düşük ise kıvamın hedeflenen sınıfa
getirilmesi için TS EN 934-2'e uygun kimyasal katkılar kullanılır. Bu işlem için kesinlikle su ilave
edilmemelidir. Transmikser içinde kimyasal kalkımın beklenen etkiyi göstermesi ve homojen
dağılım için karıştırma süresi, her 1 m? beton için en az | dakika olmalıdır. Böylece, söz konusu
kimyasal katkı eklenmesi (redozlama) sırasında transmikser hızlı devirde 7-8 dakika kadar
karıştırılmalıdır.
(3) — Beton transmikserle taşınıyorsa betonun boşalima işlemi, çimento ile suyun ilk temasından
itibaren en fazla 120 dakika sonunda tamamlanmalıdır. Normal şartlar için verilmiş olan bu
sürelerde, hava şartlarından veya kimyasal katkı kullanılmasından dolayı priz süresinin hızlanınası
veya gecikmesi dikkate almmalıdır.
(4) — Beton döküm sahasında (şantiyede) transmikserin içine boşaltmak suretiyle betona ilave
edilmek istenen TS EN 206 ve TS 13515'te iziti verilen boya, lif, kimyasal katkı vb. maddeler beton
üreticisinin bilgi ve onayı dışında kesinlikle betona ilave edileinez. Beton üreticisinin bilgi ve onayı
ile betona şantiyede ilave edilen kimyasal katkımın cinsi ve miktarı betonun sevk ve teslim
irsaliyesinde belirtilir.
(0 Beton dökümünden sorumlu bir saha mühendis almalı, bu mühendis beton üretim tesislerini,
beton miktarını ve yerleştirme sırasındaki gerekli değişiklikleri koordine etmelidir. Mühendis tüm
döküm işlemi boyunca hazır bulunmalıdır.
(2) Betonun yerleştirilinesinde özel bir durum varsa proje yapım şartnamesinde belirtilmelidir.
Bir beton döküm planı hazırlanmalıdır. Zemin betonu için dört temel döküm şekli vardır:
a) Parçalı ano döküm (dama tahtası biçiminde dölgüm); * MER
b) Dar şerit döküm, ds 0 0 UA8$R
e) Geniş şerit döküm, i bi so Sie;
. AYRT .« RR KEPRLAL ba
d) Geniş alan dökümü. Ve SEZ 5
Kö PASS Aİ,
(3) Döküm öncesi kalıpta, beton kalıntısı, buz, kar ve serbesi su bulunmamalı, inşaat derzleri
temiz olmalı ve ıslak dutuma gelinceye kadar rutubetlendirilmelidir. Betonun, doğrudan zemine
döküleceği durumlarda taze beton zeminle karışmaya karşı korunmalıdır. Soğuk hava koşullarında
donmuş zemin üzerine beton dökülmesine izin verilmemelidir.
(4) Şantiyede betonun boşaltılması esnasında gözle muayene yapılarak olası ayrışma, terleme,
şerbet sızması vb. taze beton kusurları tespil edilmeye çalışılmalıdır. Betonun görüntüsünün
anormal olduğuna kurar verilirse betonun boşaltılması durdurulmalıdır.
(5) — Taze betonun beyan edilen işlenebilirliğine yönelik ömrü aşıldığında betonun boşaltılması
ve yerleştirilmesi durdurulmalıdır.
(6) — Soğuk derzi, aşırı oturmaları, kalıp sisteminin aşırı yüklenmesini önlemek ve kalıp
sisteminin uygulama projesinde belirtilen taze beton basıncı sınırlarında kalınacak şekilde uygun
yerleştirme ve sıkıştırma için kıvam yeterince düşük olmalıdır.
(7) — Kendiliğinden yerleşen beton hariç, normal betonun sıkıştırılması için mastarlı vibratör gibi
bir yöntem kullanılabilir. Vibratör uygulaması beton içerisindeki hapsolmuş hava çıkışı duruncaya
kadar sürdürülmelidir. ayrışmaya yol açabilecek aşırı vibrasyondan kaçınılmalıdır.
(1) Zemin betonu inşasında yüzey düzeltilebilme özeliği en az işlenebilme kadar önemlidir.
Beton yüzeyinin düzeltilmesi yüzeyin kalitesi bakımından büyük önem taşır.
(2) — Son yüzey düzeltme işlemi üç temel adımdan oluşur:
u) Vibratörlü mastar ile mastarlama,
b) Perdahlama
ec) Gerekmesi halinde saha betonu yüzeyine süpürge çekilmesi,
(3) Bilinen yüzey düzeltme işlemleri ve yüzey düzeltme ckipmanları uygulanabilir. En son
ınastarlama “mekanik perdah makinesi” ile yapılabilir.
(4) — İyi bir yüzeyin elde edilmesi için en son perdah işleminin uygulanma süresi büyük önem
taşır. .
(5) Endüstriyel zemin betonunda yüzeyin aşınma dayanımını arttırmak için metalik veya
metalik olmayan farklı serpme malzemeleri kullanılarak yüzey sertleştirme işlemi yapılabilir.
(1) Döküm esnasında ve kür süresi boyunca ortam sıcaklığının aşıtı (çok düşük veya çok
yüksek) olması durumunda betonun zarar görmemesi için gerekli tedbirler alınmalıdır. Yerleştirme
ve sıkışlırma sırasında beton, güneş ışınlarından. şiddetli rüzgâr ve yağmurdan korunmalıdır. Sıcak
veya soğuk hava koşullarında erken yaş çatlaklarına karşı gerekli önlemler alınmalıdır.
(2) — Döküm ve yüzey düzeltme işlemleri sonrasında beton yüzeyi mümkün olan en kısa sürede
korunmalıdır. Bu kapsamda betona dışarıdan su sağlanarak pöllendirme yapılmadan ve yüzeyi
bozmadan betonun islak tutulması, su geçirimsiz örtü malzemelerinin kullanımı veya kür
EŞ > y
malzemelerinin kullanımı gibi uygulamalar yapılabilir: Kr
“Ek KA
(1) İzolasyon, inşaat ve büzülme derzleri gibi faklı amaçkeffa derzler ofuşlurulabilir.
(2) Derzler, beton dökümü sırasında zemine yerleştitilen elemanlar ile yapılabileceği gibi beton
dökümü sonrasında beton yüzeyinin belli bir derinliğe kadar kesimi biçiminde de
gerçekleştirilebilir.
(3) Derzlerin yerleşimi, derz derinliği, derzin kesim zamanı, derzlerde yük aktarımı gibi
hususlarla iİgili beton dökümü öncesinde planlama vapılmalıdır.
(4) Derzlerin doldurulmasında zemin betonunun kullanım koşullarına uygun malzemeler
seçilmelidir.
Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik,
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği,
Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği,
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
TS EN 206,
1813515,
TS EN 13670,
TS 500,
TS EN 934-2, i
TS 1247,
TS 1248,
Bu şariname, kalıcı ve geçici yen kullanılan geçirimli beton uygulama işlerini kapsamaktadır.
Geçirimli beton, geleneksel betondan farklı olarak birbirine bağlı başluklar içeren özel bir beton
türüdür. Betonda sadece iri agrega veya çok az miktarda ince agrega kullanılmaktadır, böylece
geleneksel betona göre daha çok hava ve su pgeçirimliliği sağlanmaktadır.
Geçirimli betonun en önemli etkisi yağmur suyu ve yüzey akış suyunun yer altına sızmasına olanak
vermesidir. Yağmur sularının yer altına sızması ile yer altı suyunun yenilenebilmesine büyük fayda
sağlanmaktadır.
Geçirimli betonun bu özellikleri nedeniyle kullanım yerleri genel olarak aşağıdaki yerlerde
kullanılabilir:
a. Kaldırımlar ve hafif tonajlı araçların kullanıldığı yollar
b. Otoparklar
c. Düşük su geçitleri
d. Şev stabilizasyonu
e. Seralar
£. Su eğlence merkezleri ve hayvanat bahçeleri
g. Hidrolik yapılar
h. Kaldırım kenarı drenaj uygulamaları
i. Mahmuzlar ve kıyı duvarları
j. Gürültü bariyerleri
k. Duvarlar (yük taşıma dahil)
1. Spor tesisleri alt yapısı :
m. Peyzaj düzenlemeleri ve diğer dekoratif amaçlı kullanımlar,
Geçirimli beton düşük basınç dayanımına sahip olduğu için gene! olarak ağır vasıtaların geçtiği
alanlara uygun değildir. Ancak geçirimlilik özelliklerinin korunması şartı ile betonun basınç
dayanımının artırılabilmesi ile ağır trafik alanlarında kullanılabilir.
Geçirimli beton işleri teknik şartnamesinde, kullanılacak geçirimli betonun tasarım nitelikleri,
geçitimli betonun dökümü ve yerleştirilmesi, uygulamada nitelik gereksinimleri ve bakım şartları
tanımlanmışlır.
Bir projeye ait yapım şartnamesinde geçirimli beton işleri için bu şartnameye ilave gerekler
belirtilebilir.
Bu şartnamede, beton işleri ile ilgili iş güvenliği ve sağlığı ilgili perekler tanımlanmamıştır.
Uygulamaya ilişkin bu şartnamede belirtilemeyen tüm hususlar için “Beton İşleri Gencel Teknik
Şartnamesine bakılmalıdır.
Geçirimli betonlarda ince agrega (kum vb.) hiç kullanılmamalı ya da çok az miktarda
kullanılmalıdır. İnce agrega kullanılması betonun basınç dayanımı ile dayanıklılık özeliklerini
arlırmakta ancak geçirgenlik performansını azaltabilmektedir. Beton tasarımı yapılırken geçirimli
betondan beklenen dayanım özelliklerine göre ince agrega kullarımına ve miktarına karar
verilmelidir. gi e
Geçirimli betonun karışım tasarımı ile ilgili ef önemli patametreter betondaki boşluk oranı ve su
geçirimliliğidir. Bu iki parametre nicel ve nitefikşel olarak âprega tipi ve çimento hamuru seçimini
Geçirimli beton, yüksek. oranda boşluğa sahip bir yapı oluşumunu sağlayacak nitelikte özenle
seçilmiş ve gerekli kullanım miktarı tespit edilmiş bileşenlerden oluşmalıdır. Su miktarına çok
dikkat edilmeli ve oluşturulan çimento hamurunun agrega taneleri çevresinde kaplama oluşturacak
gerekli miktarda bağlayıcı malzeme kullanılmalıdır. Çimento hamuru, bütün agreya tanelerinin
etrafını saracak ve agrega tanelerinin hamur dışına kaçmasını engelleyecek miktarda olmalıdır.
Aytıca, çimento hamuru ayrışmaya neden olmayacak şekilde yüksek viskoziteve sahip olmalı, bu
amaçla kimyasal katkı kullanılmalıdır.
Genel olarak geçirimli beton 4415-35 aralığında boşluklu yapı içermelidir. Sertleşmiş betonda
uygun boşluk sisteminin kurulmasını belirleyen faktör, agrega cinsi ve şeklidir. Agrega, betonun
dayanıklılık ve kalitesi gibi özellikleri üzerinde büyük bir etkiye sahiptir.
Betonun bileşen malzemeleri aşağıdaki standartlara uygun olmalıdır:
Çimento: Genel çimentolar TS EN 197-1'e, çok düşük ısılı özel çimenta TS EN 14216'ya,
Kalsiyum alüminatlı çimento TS EN 14647'ye, süpersülfatlı çimento TS EN 15743'e, beyaz çimento
TS 21”e ve borlu aktif belit çimentosu TS 13353?*e uygun olmalıdır. Beton yüzeyinin geçirimliliği
ile ilgili olarak uygulama noktasında en iyi seçenek hızlı dayanım kazanan çimento kullanılmasıdır.
Genel olarak beton karışımında kullanılan çimento miktarı 280-350 kg/m? arasında değişmektedir.
Bir diğer önemli parametre olan su/çimento oranı ise Ö,25-0,40 arasında değişehilir.
Agregalar: Doğal normal ağırlıklı agregalar, hava ile soğutmalı yüksek fırın cürufu agregalar ve
geri dönüştürülmüş agregalar TS 706 EN 12620'yo, hafif agregalar TS EN 13055'e uygun olmalıdır.
Agrega seçiminde en önemli hususlardan birisi sabit bir gradasyon kullanılmıyor oluşudur.
Geçirimli beton üretiminde kullanılacak agrega donma çözülmeye ve aşınmaya karşı dirençli
olmalıdır. İri agreganın kullanım miktarı genelde 1500-1800 kg/m''tür. Geçirimli betonlarda ince
agrega kullanımı sınırlandırılmıştır. Genel olarak beton karışımında kullanılan ince agrega miktarı
0-180 kg/m” arasında değişebilmektedir.
Karma suyu: Karma suyu TS EN 1008'e uygun olmalıdır.
Kimyasal katkı maddeleri: Kimyasal katkı maddeleri TS EN 934-2' ye uygun olmalıdır. Beton
karışımının uygun boşluklu yapının oluşması için akışkanlaştırıcı, hava sürükleyici veya vizkozite
düzenleyici kimyasal katkılar kullanılabilir. Özellikle az miktarda kullanılan çimento hamurunun
yeterli akıcılıkta olması, aynı zamanda ayrışma olmayacak şekilde yüksek viskozitede olması için
uygun kimyasal katkıların seçilmesi önem taşımaktadır.
Mineral katkılar: Tip 1 mincral katkılardan filler agregalar TS 706 EN 12620 veya TS EN
13055'e, boya maddeleri ise TS EN 12878'e uygun olmalıdır. Tip TT mineral katkılardan uçucu kül
VS EN 450-1'e, silis dumanı TS EN 13263-1'e, öğütülmüş granüle yüksek firin cürufu TS EN
15167-1'e ve tras TS 25'e uygun olmalıdır. Geçirimlilik özelliğinin bozulmaması için mineral katkı
miktarının çiincnto miktarının 030'unu geçmemesi önerilmektedir.
Not: Bileşen malzemelerin kullanım miktarı ile ilgili belirtilecek değerler veya değer aralıkları
tavsiye niteliğindedir, tasarıma bağlı olarak bu değerlerin dışımda da kullanımı olabilmektedir.
Betonun bileşen malzemelerinin standartlarına uygunluğu, “Yapı Malzemeleri Yönetmeliği”
ve/veya “Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik” şartları gereği “CT:
İşareti ve/veya “G Uygunluk İşareti” taşıyacak şekilde piyasaya arz edilmiş olmasıyla gösterilir.
Geçirimli betonun genel olarak birim hacim ağırlığı 1690-2000 kg/m3 arasında olmaktadır. Basınç
dayanımı 4-30 MPa arasında eğilme dayanımı ise 1-4 MPa arasında olabilmektedir. Büzülme,
geleneksel betona göre daha erken olmakta, 050-7480 lik bölümü ilk 10 günde tamamlanmaktadır.
Geçirimli betonun basınç dayanımı ile boşluk oranı arasında genel olarak ters orantı bulunmaktadır.
Geçirimli beton ile yapılan kaplamaların tasarjin: prensipleri. normal beton ile yapılan saha
betonlarına benzemektedir. Bu nedenle genel prefisipler için Endüstriyel Zemin ve Saha Betonları
Teknik Şartnamesine bakılınalıdır. 5 TS Rİ yç
Geçirimli beton alanların yapısal bütünlüğün ve dayanıklılığın sağlanması için yüzeyleri 25m'-
SOmM? arasında ayrı yüzeyler (anolar) halinde tasarlanmalıdır. Bu parçaların en ve boy oranı 1-2.5
arasında değişebilmektedir. Ayrıca, her yüzeyin uzunluğu kaplama kalınlığının 25 katım
geçmemelidir. Beton karışımın uygun bir şekilde homojen olarak dağılması amacıvla genleşme
derzleri, kaplama taşları, tuğla vb. ptatik uygulamalar bariyer olarak kullanılabilmektedir.
Yüzey ve alt tabaka kalınlığı operasyonel taktörler ile birlikte zemin ve su özelliklerine bağlıdır.
Geçirimli beton kaplaması tek başına düşünülmemelidir, bir sistem olarak cle alınmalıdır.
Tasarımında yapısal parametrelerin yanı sıra hidrolojik parametreler de göz önüne alınmalıdır.
Hidrolojik özellikler sistemin su geçirgenliği ve temel tabakasının boşluk bacmi gibi; mekanik
özellikler ise kaplamanın dayanımı vb. özelliklerdir. Kaplama sistemlerinde kullanılan geçirimli
beton, amaçlanan trafik yükünü destekleyecek ve sahaya özgü yağmursuyu yönetim stratejisini
karşılayacak şekilde tasarlanmalıdır. Tasarımcı, hidrolojik gereklilikleri ve beklenen trafik yüklerini
aynı anda karşılamak için uygun malzeme özelliklerini. uygun döşeme kalınlığını ve diğer
karakteristikleri seçer. Hidrolojik ve yapısal gereklilikler için ayrı analizler gereklidir ve bu iki şartı
da sağlayacak şekilde kaplama kalınlığı belirlenmelidir.
Uygulamaya bağlı olarak, cn uygun geçirimli beton türü seçilmelidir. Kaplamanın dayanıkhlığı
sadece betonun dayanıklılığına değil; ayrıca tasarım, işçilik ve uygulama gibi süreçlere de bağlıdır.
Uygun bir şekilde yapılan derz kesim tasarımı yüzeyin dayanıklılığını olumlu etkilemektedir. Sabit
engellerin olduğu durumlarda mutlaka genleşme derzleri uygulanmalıdır. ve keskin yüzeylerin
ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde uygulama yapılmalıdır. Genleşme derzleri betonun yoterli
dayanımı almasından sonra geleneksek yöntemler ile elde edilebilir. Bir diğer yöntem ise taze belon
yüzeyinde özel bir kesici kullanarak oluklar oluşturulmasıdır. Tasarım parametrelerine bağlı olarak
derzler yapılmadan kullanılabilir.
Geçirimli betonun su geçirgenliğinin genel olarak 120-320 1/m2/dakika arasında olması
bekleninelidir. Tasarımda tipik olarak 200 L/m2/dakika seçilebilir.
Geçirimli beton kaplama uygulamasında zemin karakteristiği ve tasarım kriterleri gereği bir alt
temel yapılacaksa zeminle alt temel arasına alt temcle toprak geçişini ve alt temelin erozyonunu
engellemek için geotekstil malzeme kullanılması önerilir.
Geçirimli betonun yerleştirilmesi oldukça karmaşıktır. Az miktardaki çimento hamuru nedeniyle
beton hızlıca yerleştirilmeli ve sıkıştırılmalıdır. Bu işlem esnasında vibrasyon uygulaması tercih
edilmez. Beton karışımı düzgün hazırlanmış bir yüzey üzerine yeterli yoğunluk ve nemc sahip bir
şekilde yerleştirilir. Yerleştirilen betonun etrafi sınırlandırılır. Hızlı bir şekilde yerleştirilen betonun
yüzeyi mala ile seviyelenir. Aşırı buharlaşma yani su kaybetme riskine karşı gerekli önlemler alınır.
Daha sonra gereklilik durumuna göre ön sıkıştırma işlemi uygulanır. Ön sıkıştırmanın ana amacı
betonun homojen olarak dağılmasını sağlamak ve betonun ayrışmasını engellemektir. Çimento su
karışımının agrepalı yapıdan ayrılma riskini azaltmak için farklı yerleştirme, serme ve sıkıştırma
yöntemleri test edilebilir. Beton el ile de bir finişet ile de yerleştirilebilir.
Geçirimli beton transmikser ile taşınabilmektedir. Pompa kullanımına uygun değildir. Beton
boşaltılmadan önce döküm yapılacak yüzey/mutlaka-nemlçadirilmeli ve gerekiyorsa vüzey üzerine
geotekstil malzeme serilmelidir. j 5 0 “> * Bi ;
Wo RL 0 la AN 6
Betonun tesliminde kalite kontrol için biyim ağırlık bakılabilir (Geleneksel betonun yaklaşık
9070'i). Geçirimli betonun işlenebilme süresi daha kısadır ve eğer ki bir priz geciktirici katkı ile
süresi uzatılmamışsa üretiminden bir saat içinde yerleştirilmiş olmalıdır.
Alt temel düzgün sıkıştırılmalı ve seviyelendirilmelidir. Döküm öncesi kalıpta ve zerninde, beton
kalıntısı, buz. kar ve serbest su bulunmamalı, inşaat derzleri temiz olmalı ve islak duruma gelinceye
kadar rutubetlendirilmelidir.
Şantiyede betonun boşaltılması esnasında gözle muayene yapılarak, olası ayrışma vb. taze beton
kusurları tespit edilmeye çalışılmalıdır. Belonum görüntüsünün anormal olduğuna karar verilirse,
betonun boşaltılması durdurulmalıdır.
Döküm esnasında ve kür süresi boyunca ortam sıcaklığının düşük veya yüksek olacağının tahmin
edildiği hâllerde, betonun zarar görmesinin önlenmesi için tedbir alınmalıdır. İlaye tedbir olarak
ortam sıcaklığının alt veya üst sınır değerleri tanımlanabilir. Yerleştirme ve sıkıştırma sırasında
beton, güneş ışınlarından, şiddetli rüzgâr, yağmur ve sudan korunmalıdır.
Geçirimli beton uygulamasında daldırma vibrasyon yapılmamalıdır. Geçirimli betonun
sıkıştırılması için silindir (roller) veya titreşimli yüzey mastarı kullanılması önerilmektedir.
Derz kesimi 24 saat içerisinde yalancı derz şeklinde olmalıdır ve kaplama kalınlığının 1/3'ü veya
1/4*ünü kapsamalıdır. Bir diğer yöntem ise taze beton yüzeyinde özel bir kesici kullanarak oluklar
oluşturulmasıdır.
Betonun dökümü, yerleştirilmesi ve sıkıştırılmasında TS 1247 ve TS EN 13670 Standartlarında
belirtilen şartlara dikkat edilmelidir. Anormal hava koşullarında (aşırı sıcak, aşırı soğuk) betonun
dökümü, yerleştirilmesi ve sıkıştırılması TS 1248 Standardına uygun yapılmalıdır.
Beton kalıba yerleştirildikten hemen sonra yüzeyi kurumaya karşı korunmalıdır. Geçirimli beton
karışımının su/çimento oranının düşük olması vc optimum çimento hamuruna göre tasarlanmış
olması nem kaybına karşı çok hassas olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle beton bünyesinde
suyun buharlaşma ile kaybolmasına engel olacak yüzey örtüleri ya da kimyasal kür katkıları
kullanılabilir.
Kür metot ve süreleri betonun gerekli sağlamlık ve dayanıma ulaşması ve mümkün olan en az şekil
değiştirmenin sağlanması ve çekme sonucu oluşacak çatlakların engellenmesi amacıyla
belirlenecektir.
Beton, dökümünden ve yerleştirilmesinden sonra Beton yüzeyinin, buhar geçirmez bir örtü ile
kaplanması yöntemi ile bakıma (küre) tabi tutulmalı ve korunmalıdır:
Betonun kürüne yerleştirme ve yüzey işlemlerinin tamamlanmasının hemen ardından başlanmalıdır.
Beton yüzeyi, yapım esnasında hasar görmemeli veya yüzey biçimi bozulmamalıdır. Eğer ki trafiğe
açık bir yüzeyde geçirimli bir beton uygulanıyorsa, kür bir haftaya kadar sürdürülmelidir.
Betonun bakımı ve küründe TS 1247 ve TS EN 13670 Standartlarında belirtilen şartlara dikkat
edilmelidir. Anormal hava koşullarında (aşırı sıcak, aşırı soğuk) betonun bakımı ve kürü TS 1248
Standardına uygun yapılmalıdır.
Geçirimli beton yapısından dolayı zaman içinde hetonun boşlukları toz, kum, yaprak pibi filler
malzemeler ile dolabilmektedir. Bunun önlenmesinin birinci: yolu tasarımda suyun doğru bir drenaj
sistemi ile tahliyesinin sağlanmış olmasıdır. Geçitirmli betonlar, yüzey suyunun tahliyesinin
azaldığının ve yüzey kirliliğinin artğihin gözlemler'diği durumlarda — vakumlanarak
Geçirimli beton ile ilgili en önemli parametreler betondaki boşluk oranı ve su geçirimliliğidir. Bu
iki parametre niceliksel ve niteliksel olarak agrepa tipi ve çimento hamuru seçimini belirler.
Su geçirgenliği testi ile geçirimli betondan belirli miktarda geçen su akışının süresi
belirlenmektedir. Bu rakam tasarımda belirtilmiş değere uygun olmalıdır.
Betondaki boşluk oranı testi sertleşmiş betonun yapısında bulunan toplam boşluk hacminin
hesaplarımasını kapsamaktadır.
Sepregasyon (ayrışma) direnci testi de önemli bir uygunluk parametresidir. Bu testin başlıca amacı
su ve çimenlodan oluşan hamurun uygunluğunu tespit elmektir. Bu testte vibrasyon etkisi altında
agrepa tanelerinden ayrılan (kaçan) hamur miktarı ölçülmektedir. Bu miktar test edilen beton
kütlesinin 4S'inden fazla olmamalıdır.
Betonun teslimi esnasında kartopu deneyi de önemli bir uygunluk parametresidir. Bu deneyin
başlıca amacı su ve çimentodan oluşan hamurun uygunluğunu tespit etmektir. Bu deneyde beton
avuç içine alınmalı ve dağılmadan top gibi avuçta kalması beklenmelidir. Bunun sağlanması için su
ve katkı miktarı ayarlanmalıdır.
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği
Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkındaki Yönetmelik
Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
TS EN 13670
TSEN 197-1
TS EN 14216
TS EN 14647
TS EN 15743
IS21
TS 13353
TS 706 EN 12620
TB EN 13055
TS EN 1008
TS EN 934-2
'TS EN 12878
TSEN 450-1
TS EN 13263-1
TSEN 15167-1
TS 25
TS 1247
TS 1248
Bu şartname, beton ve betonarme yapıların servis ömrünü arttırmak amacıyla yapılan, onarım,
rehabilitasyon ve donatıların korozyona karşı korunması işlerini kapsamaktadır.
Bu şartnamede aşağıdaki konular ele alınacaktır:
onarımı
6.60.2.1.2. Çatlak enjeksiyonu
TS EN 1504-7'e
uygun, çimento esaslı, polimer modifiyeli. beton ve donatıya yüksek aderans sağlayan, mekanik
dayanımları yüksek, donatı çeliğini neme ve rutubete karşı koruyan. TS EN 1504 Onarım Prensibi
11.Ve göre korozyon önleyici aktif donatı kaplama ve astar malzemesidir. Malzemenin basınç
dayanımı TS EN 12190'a göre tayin edilmiş olmalı ve minimum 30 N/Amm' olmalıdır. 7 günlük
betona yapışma değeri minimum 1,5 N/mo”, çeliğe minimunı | N/mw” olmalıdır. C20 ve altı olan
beton sını larında kullanılmalıdır.
TS EN 1504-4 ve 'TS EN 1504-6'a
uygun, epoksi esaslı, solvenisiz, akıcı krvamda, eski betonun yeni betona aderansında ya da farklı
tip malzemelerin birbirine bağlanmasında kullanılan, donatıyı korozyona karşı bariyer etkisi Te
koruyan, nemli yüzeylere aderans sağlayabilen, yapıştırıcı. Malzemenin 7 günlük betona ve çeliğe
yapışma değeri TS EN 1542'e göre minimum 3 Nörim” “olmalıdır. C20'den büyük olan beton
sınıflarında kullanılmalıdır. ff : .”
(ZO AA;
Çimento-esaslı? tek bileşenli, polimer ve Tiber
takviyeli, tiksotropik, donatıya ve betona yüksek aderans sağlayan (TS EN 1542'a göre > 2,0
N/mm?), su geçirimsiz (TS EN 13057'a göre < 0,5 kg.m? saat"), donma-çözülme döngüsüne
dayanıklı, klor ve sülfat ataklarına dayanıklı (TS TEN 12390-8'e göre <30 mm). büzülmez (TS EN
12617-4'e göre > 2.0 N/mm?), TS EN 1504-3/R4'e uygun, mala veya püskürtülerek uygulanan
yapısal tamir harcı kullanılmalıdır.
Ürünün 28 günlük basınç dayanımı TS EN 12190'a göre minimum 45 N/mm”; 28 günlük eğilme
dayanımı TS EN 196'a göre minimum 8 N/mn” olmalıdır.
â.6.2.2.2,2. Akıcı Yapısal Tamir Harcı: Çimento esaslı, tek bileşenli, polimer ve fiber takviyeli,
akıcı, donatıya ve betona yüksek aderans sağlayan (TS EN 1542'a göre > 2,0 N/mm?), su
geçirimsiz. donma-çözülme döngüsüne dayanıklı, klor ve sülfat ataklarına dayanıklı, büzülmez (TS
EN 12617-4'e göre > 2.0 NAnm?), TS EN 1504-3/R4'e uygun, yatayda dökülerek, dikey ve
başaşağı uygulamalarda kurulan kalıba dökülmek suretiyle uygulanan yapısal tamir harcı
kullanılacaktır. Ürünün 28 günlük basınç dayanımı TS EN 12190'a göre minimum 45 N/mm”; 28
günlük eğilme dayanımı TS EN 196'a göre minimum & N/mmm” olmalıdır.
Tamir Harcı: Hızlı priz alan ve sertleşen (20 "C'de, 60 dakikada hafif, 120 dakikada ağır trafiğe
açılabilen), -10 "C'ye kadar olan sıcaklıklarda uygulanabilen, ultra yüksek dayanımlı, çimento
esaslı. tek bileşenli, polimer İRC takviyeli, plastik/tiksotropik, elle veya mala ile
uygulanabilen,donatıya ve betona yüksek aderans sağlayan (İS EN 1542'a göre > 3,0 N/mm?), su
geçirimsiz (TS EN 13057'a göre < 0,1 kg.m? saat"), donma-çözülme döngüsüne dayanıklı (TS
EN 13687-1'e göre pöre > 3,0 N/mm?), klor ve sülfat ataklarına dayanıklı, büzülmez (TS EN
12617-4”e göre <0,300 mm/m), TS EN 1504-3/R4'e uygun, tamir ve yataklama harcı
kullanılacaktır. Ürünün 28 günlük basınç dayanımı TS EN 12190'a göre minimum 80 NAmm”; 28
günlük eğilme dayanımı TS EN 196'a göre minimum 10 N/mn” olmalıdır.
Harcı: Hızlı priz alan ve sertleşen (20 “C'de, 60 dakikada hafif, 120 dakikada ağır irafiğe
açılabilen), -10 "C'ye kadar olan sıcaklıklarda uygulanabilen, ultra yüksek dayanımlı, çimento
esaslı, tek bileşenli, polimer lif takviyeli, akıcı kıvamlı, yatay onarımlarda dökülerek, dikey veya
başaşağı uygulamalarda kalıp içerisine dökülerek uygulanabilen, donatıya ve betona yüksek aderans
sağlayan (IS EN 1542'a göre > 3,0 N/mm?), su geçirimsiz (TS EN 13057'a göre < 0,1 kg.m7.saat
905), donma-çözülme döngüsüne dayanıklı (TS EN 13687-1'e göre göre > 3,0 N/mn”?), klor ve
sülfat ataklarına dayanıklı, büzülmez (1S EN 12617-4'e göre <0,300 mm/m), TS EN 1504-3/R4'e
uygun, tamir ve yataklama harcı kullanılacaktır. Ürünün 28 günlük basınç dayanımı TS EN 12190'a
göre minimum 80 N/mn?; 28 günlük eğilme dayanımı TS EN 196'a göre minimum 10 N/mm”
olmalıdır.
Çimento esaslı, tek bileşenli, polimer ve elyaf takviyeli, beton yüzeylerde düzgün bitirme sağlayan,
beton yüzeylere yüksek aderans sağlayan (TS EN 1542'a göre > 1,0 N/mm”), geniş yüzeylerde
çatlaksız ve kolay uygulanan, donma çözülme döngüsüne dayanıklı. büzülmeyen (TS EN 12617-4'ec
göre > 0,8 N/mm”), tiksotropik, TS EN 1504-3/R2'ye uygun tamir.harcı kullanılacaktır. Ürünün 28
günlük basınç dayanımı 1S EN 12190'a göre minimuşfi 40 N/mm”; 28 günlük eğilme dayanımı TS
EN 196'a göre minimum 7 N/mnv” olmalıdır. / AZRA Ş
Er çi va ii BE
Epoksi esaslı, iki bileşenli. düşüjk viskoziteli,
02 mm ile 1 mm'ye kadar olan çatlaklara basınçla enjekte edilmek üzere geliştirilmiş, kılcal
çatlaklara derinlemesine penetre olan, yüksek mekanik dayanımlara sahip, betona yüksek aderans
sağlayan, düşük basınçlarda rahatlıkla enjekte edilebilen, solventsiz, EN 1504-5*e uygun enjeksiyon
malzemesi kullanılacaktır. Ürünün 7 günlük basınç dayanımı TS EN 12190'a göre mimmum 65
N/mnm”; 7 günlük eğilme dayanımı TS EN 196'a göre minimum 25 N/mmw/” olmalıdır.
TS EN 1504-4'e
uygun, epoksi esaslı, iki bileşenli, yüksek mekanik dayanımlara sahip tamir, ankraj ve montaj harcı
kullanılacaktır. Malzemenin 7 günlük betona yapışma değeri TS EN 1542'e göte minimum 3
NAmm”, 7 günlük basınç dayanımı TS EN 196'ya göre minimum 75 N/mm” olmalıdır.
Hasarlı Betonun Kaldırılması: Yenilenecek olan hasarlı beton yüzeyinde bulunan zayıf
parçacıklar bir murç yardımıyla yüzeyden uzaklaştırılmalıdır. Daha sonra tüm beton yüzeyler su jeti
ile yıkanmalı ve yüzeydeki toz, kir, yağ vb. yabancı maddeler temizlenmelidir. Uygulama öncesinde
beton yüzeyler suya doygun hale gelmelidir.
Hasar derinliği 5
mm'yi geçmeyen beton yüzey bozukluklarında ve kuşgözlerinin kapatılmasında kullanılacaktır.
Hazırlanan harç, suya doygun hale gelmiş yüzeylere kuşgözlerini ve yüzey bozukluklarını
kapatacak şekilde çelik mala ile 1--5 mm arasında kalınlıkta uygulanmalıdır.
Tamir harcı uygulamasının tamamlanmasından sonra hava sıcaklığına bağlı olarak 30-60 dakika
içerisinde tahta/kauçuk mala ve sünger yardımıyla yüzeyler perdahlanmalıdır.
Perdahlama işleminden 30 dakika sonra tüm onarılmış yüzeylere ıslak telis bezleri ile
kapatılmalıdır. Aşırı rüzgârlı havalarda telis bezinin üzeri naylon/polietilen ile örtülmelidir.
Hasarlı Betonun Kaldırılması: Yenilenecek olan Hasarlı beton Veya ayrışmadan dolayı betonarme
#
elemanda oluşan boşluklu kısımlar, çepeçevre, yüzeye dik ye geometrik bir şekilde en az | cm
derinlikte spiralle kesilinelidir.
Hasar görmüş ve yüzeyden ayrışan beton, kırılarak ve gerektiğinde donatıdan aytılarak
kaldırılmalıdır.
Beton kaldırıldığında donatı çevresinin yarısından fazlası açığa çıkarsa, donatı ve onu çevreleyen
beton arasındaki bağ kopmuş ya da donatı paslanmıştır. Bu durumda, donatının etrafındaki tüm
betonu çıkarılmalı ve etrafında en az 2 cm boşluk birakılımalıdır.
Betonun kaldırıldığı hasarlı alanlar, toz ve parçalardan, hava tabancası veya basınçlı su yardımıyla
iyice temizlenmelidir.
Donatı Hazırlığı
Pasları donatılardan tel firça gibi mekanik yollarla temizlenmelidir.
Donatı kesit kaybı 9615'ten fazla olduğunda ya da komşu iki veya daha fazla donatının herbirinde
kesit kaybı 4410'nin üzerinde olduğu taktirde, donatılar kesilmeli ve proje çizimlerinde belirtildiği
şekilde yeni donatılarla değiştirmelidir. Donatının arkasında en az 2 cin başluk kalacak şekilde
betonu kırılıp çıkarılmalıdır. Yeni donatı. eski donatıya TS 500'de öngörüldüğü miktarda bindirme
yapılmalıdır.
Çimento Esash Aderans Arttırıcı ve Korozyondan Koruyucu Astar Üygulaması: C20 ve altı olan
beton sınıflarında kullanılacaktır. Üreticinin yazılı talimatlarında belirtilen oranlarda karıştırılarak
yinc Üreticinin yazılı talimatları doğrultusunda uygulanacaktır.
Aderans arttırıcı astar olarak: Hazırlanan harç yüzeye, kalınlığı tek katta 1 mm'yi aşmayacak
şekilde fırça ile uygulanır. Çok emici yüzeylerde birinci katm kurumasını takiben (3-4 saal sonra)
ikinci kat uygulama yapılabilir. Uygulama tamamlandıktan sonra ise tamir harcı ile beton yüzeyler
kaplanabilir.
Korozyondan koruyucu astar olarak: Hazırlanan harç, önceden temizlenmiş ve hazırlanmış olan
demir donatı üzerine yurnuşak bir boya fırçası ile çepeçevre sürülmelidir. 2 mm kalınlığında
kaplama elde etmek için, uygulama iki kat yapılmalıdır. İkinci kat, birinci katın firça ile
temizlenirken çizilmeyecek kadar kurumasından sonra (123*C'de 3-4 saat) uygulanmalıdır. İkinci
katın uygulatımasından sonra ise tamir harcı ile beton yüzeyler ve donatılar kaplanmalıdır.
Epoksi Esaslı Aderans Arttırıcı ve Yapıştırıcı: C20'den büyük olan beton sınıflarında kullanılacaktır.
Üreticinin yazılı talimatlarında belirtilen oranlarda karıştırılarak yine Üreticinin yazılı talimatları
doğrultusunda uygulanacaktır.
Aderans arttırıcı ve korozyondan koruyucu astar olarak: Karışım firça veya rulo ile eski beton
yüzeylere ve önceden temizlenmiş ve hazırlanmış olan demir donatılara sürülerek uygulanmalıdır.
Bu işlemi takiben, hava sıcaklığına bağlı olarak 5-40 dakika arasında yeni beton dökümüne
geçilmelidir. Uygulama tamamlandıktan hemen sonra ise tamir harcı ile beton yüzeyler
kaplanabilir.
Yeni betonun eski betona yapıştırılması için: Karışım fırça veya rulo ile eski beton yüzeylere
sürülerek uygulanmalıdır. Bu işlemi takiben, hava sıcaklığma bağlı olarak 5-40 dakika arasında
yeni beton dökümüne geçilmelidir. Z #0 0
Tiksotropik Yapısal Tamir Harcı Uygulaması: Düşey ve baş üstü beton onarımlarında
kullanılmalıdır. c
Aderans arttırıcı malzemesinin uygulamasını takiben tamir harcı uygulamasına başlanmalıdır. Astar
malzemesinin kuruması halinde yeniden bir kat astar uygulaması yapılıp üzerine tamir harcı
uygulamasına başlanmalıdır.
Hazırlanan tamir harcı cl ve mala ile astarlanmış yüzeylere S cm kalınlığı geçmeyecek şekilde
uygulanmalıdır.
Çelik mala kullanılarak tamir harcı sıkıştırılmalı ve mastar ile yüzey tesviyesi yapılmalıdır.
Tamir harcı uygulamasının tamamlanmasından sonra hava sıcaklığına bağlı olarak. 30-60 dakika
içerisinde tahta/kauçuk mala ve sünger yardımıyla yüzeyler perdahlanmalıdır.
Perdahlama işleminden 30 dakika sonra lüm onarılmış yüzeyler, ıslak telis bezleri ile kapatılmalıdır.
Aşırı rüzgârlı havalarda telis bezinin üzeri naylon/polielilen ile örtülmelidir.
Akıcı Yapısal Tamir Harcı Uygulaması: Yatay beton onarımlarında veya kalıp kurularak
yapılacak beton onarımlarında kullanılmalıdır.
Aderans arttırıcı malzemesinin uygulamasını takiben tamir harcı uygulamasına başlanınalıdır. Astar
malzemesinin kuruması halinde yeniden bir kat astar uygulaması yapılıp üzerine tamir harcı
uygulamasına başlanmalıdır.
Hazırlanan tamir harcı yüzeye, kalınlığı tek katta 10 mm—l0 mm arasında olacak şelikde, bir
taraltarn dökülerek uygulanmalıdır.
Çelik nala ve mastar kullanılarak tamir harcı yüzey tesviyesi yapılmalıdır.
Atmosfere açık geniş yüzeyler, özellikle sıcak, kuru ve rüzgârlı ortamlar, 24 — 48 saat süreyle dış
etkilerden korunmalıdır. Tüm onarılmış yüzeyler, ıslak telis bezleri ile kapatılmalıdır.
Hızh Priz Alan, Sıfırın Altında Sıcaklıklarda Uygulanabilen Tiksotropik Yapısal Tamir Harcı
Uygulaması: -109C'ye kadar sıfırın altındaki sıcaklıklarda düşey ve baş üstü beton onarımlarında
kullanılacaktır.
Tamir uygulamasından önce önceden suya doygun hale getirilmiş yüzey üzerine tamir harcı yüzeye
fırça ile ince bir tabaka halinde astar olarak uygulanmalıdır.
Hazırlanan tamir harcı el ve mala ile astarlanmış yüzeylere 10 cm kalınlığı geçmeyecek şekilde
uygulanmalıdır.
Çelik mala kullanılarak tamir harcı sıkıştırılmalı ve mastar ile yüzey tesviyesi yapılmalıdır.
Sılırın altındaki sıcaklıklarda çalışırken tamir harcı yeterince serileşene kadar kuru bir bez ile 24
saat üstü örtülmelidir.
Hızlı Priz Alan, Sıfırın Altmda Sıcaklıklarda Uygulanabilen Akıcı Yapısal Tamir Harcı
Uygulaması: — -10*C'ye kadar sifirin altındaki sıcaklıklarda yalay beton onarımlarında
kullanılacaktır.
Tamir uygulamasından önce önceden suya doygun hale getirilmiş yüzey üzerine tamir harcı yüzeye
fırça ile ince bir tabaka halinde astar olarak uygulanmalıdır.
Hazırlanan tamir harcı yüzeye, kalınlığı tek katta 10 cm'yi geçmeyecek şelikde, bir taraftan
dökülerek uygulanmalıdır.
Çelik mala ve mastar kullamlarak tamir harcı yüzey tesviyesi yapılmalıdır.
Sıfırın altındaki sıcaklıklarda çalışırken tamnir harcı yeterince sertleşene kadar kuru bir bez ile 24
saat Üstü örtülmelidir. FAR
Çatlak Yüzeyinin Kapatılması ve Enjeksiyon Pakerlerinin Sabitlenmesi: Tüm çatlak düzlemi
belirlenebilecek şekilde yüzeydeki sıva alınmalıdır. Uygulama yapılacak beton yüzey toz, yağ ve
inşaat atığından arındırılıp hasarlı ve gevşek beton parçalar temizlenmelidir. Yüzeyde su akmtısı
varsa, drene edilmeli veya uygun bir tıkaç ile kapatılmalıdır.
Beton yüzey çatlağın her iki kenarından 4-5 cm genişlikte olacak şekilde tel fırça/spiral ve basınçlı
hava ile temizlenmelidir.
Çatlak genişliği, derinliği ve ortam koşullarına göre karar verilerek çatlak düzleminin her iki
taralından şaşırtmalı olarak uygun aralıklar (-20-25cm) ile delikler açılmalıdır. Bu delikler çatlak
düzlemini delip diğer tarafa geçecek derinlikte ve çatlak düzlemi ile yaklaşık 45'lik açı yapacak
şekilde açılmalıdır.
Açılan delikler içerisine tel fırça ve hava tutularak toz ve serbest parçacıklar uzaklaştırılmalıdır.
Temizlenen delikler içerisine pakerler yerleştirilip sıkılarak sabitlenmelidir.
Tüm pakerler yerleştirildikten sonra, paker çevreleri ve çatlak üzeri Epoksi Esaslı Paker Sabitleme
ve Çatlak Sızdırmazlık Malzemesi ile kaplanarak sızdırmazlığı sağlanmalıdır. Üreticinin yazılı
talimatlarında belirtilen oranlarda karıştırılarak yine Üreticinin yazılı talimatları doğrultusunda
uygulanacaktır.
Orlam ve hava koşullarına göre cn erken 12 saat sonra (23?C” de) uygun enjeksiyon aparatı
kullanılarak enjeksiyon işlemine başlanmalıdır.
Epoksi Esash Enjeksiyon Malzemesi Uygulaması: 0,2 mm'den geniş olan çatlaklara basınçla
enjekte edilmek üzere kullanılacaktır. Üreticinin yazılı talimatlarında belirtilen oranlarda
karıştırılarak yine Üreticinin yazılı talimatları doğrultusunda uygulanacaktır.
Epoksi enjeksiyon malzemesi enjeksiyon pompasının tankına boşaltılmalıdır.
Enjeksiyon pompasının pünomatik hortumunu en düşük kottaki pakere bağlanmalıdır.
Enjeksiyon pompasının basıncını çatlak genişliğine ve derinliğine bağlı olarak saha denemeleri ile
3-100 BAR arasında ayarlanmalıdır. Ke SİLA
Pompayı çalıştırıp, bir üstteki pakerden emjeksiyon reçinesi taşana kadar enjeksiyona devam
edilmelidir. VERSEN
Pünomatik hortumu ilk pakerden çıkartılıp ve paketi sıkarak kapatılmalıdır.
Pünomatik hortumu bir üstteki pakere takılıp tekrar enjeksiyona başlanmalıdır. En üstteki pakere
kadar aynı işlemler terkarlanmalıdır.
Uygulamadan üç gün sonra pakerler kesilip yüzeyler düzeltilmelidir.
Kullanılan tüm alet ve ekipmanları uygun bir solvent ile ternizlenmelidir.
Malzemeler, ağızları açılmamış bir şekilde, üzerlerinde üreticinin markasının, depolama ve diğer
bileşenlerle karıştırma talimatlarının, üretim tarihi ve raf ömrünün, parti numarasının, renk
bilgisinin yer aldığı etiketlerin bulunduğu, orijinal ambalajlarında sevk edilmelidir.
Malzemeler, açılmamış, orijinal ambalajlarında ve teknik bilgi föylerinde belirtildiği şekilde, temiz,
kuru ve direkt güneş ışınlarından ve dondan korunarak depolanacaktır. Depo alanlarında, ürelicinin
yazılı talimatlarına uygun çevresel koşullar sağlanacaktır.
Çimento esaslı malzemeler paletler üzerinde zemine temas etmeyecek şekilde depolanacaktır. Kısa
süreli depolamalarda, en fazla 3 palet üst üste konulmalı ve ilk giren İk çıkar sistemiyle sevkiyat
yapılmalıdır. Uzun süreli depolamalarda ise, paletler üst üste konulmamalıdır.
Yapılarda kullamlan beton onarım ürünlerinin uygunluğu, Türk Standariları ve/veya yürürlüğe
konulmuş Avrupa Birliği standartlarında verilmiş kriterlere göre değerlendirilecektir.
VS EN 1504-3: Beton yapılar - Koruma ve tamir için mamul ve sistemler -
Tarifler, gerekler, kalite kontrol ve uygunluk
değerlendirinesi- Bölüm 3: Yapısal ve yapısal olmayan tamir
TSEN 1504-4; Beton yapılar - Koruma ve tamir için mamul ve sistemler -
Tarifler, özellikler, kalite kontrol ve uygunluk
© değerlendirmesi - Bölüm 4: Yapısal bağ
EN 1504-5: Beton yapıların korunması ve lamiri için mamuller ve
sistemler - Tarifler, gerekler, kalite kontrol ve uygunluk
değerlendirmesi - Bölüm 5: Beton enjeksiyonu
TSTN 1504-6: Beton yapılar - Koruma ve tamir için mamul ve sistemler -
Tarifler, gerekler. kalite kontrol ve uygunluk
değerlendirmesi - Bölüm 6: Çelik donalı çubuğunun
ankrajlanması
TSEN 1504-7: Beton yapılar - Koruma ve tamir için mamul ve sistemler -
Tarifler, gerekler, kalite kontrol ve uygunluk
değerlendirmesi - Bölüm 7: Donatının korozyondan
korunınası
TS EN 12190: Beton yapılar- Koruma ve tamir için marnul ve sistemler-
Deney metotları- Tamir harcı basınç dayanımının tayini
TSEN 1542: Beton yapılar- Koruma ve tamir için mamul ve sistemler-
Deney metotları- Yapışma dayanımının çekip koparma
metoduyla tayini
YS EN 13057: Beton yapılar-Koruma ve tamir için mamul ve sistemler
deney metotları-Kılcal su emmeye direncin tayini
TSEN 12390-8: Beton - Sertleşmiş beton deneyleri - Bölüm 8: Basınç altında
su işleme derinliğinin tayini
TSEN 12617-4: Beton yapılar-Koruma ve tamir için mamul ve sistemler
deney metotları-Bölüm 4: Büzülme ve genleşmenin tayini
TS EN 13687-1: Beton yapılar-Koruma ve tamir için mamul ve sistemler-
Deney metotları-İsil uygunluğun tayini-Bölüm 1: Buz
çözücü tuz içinde donma-Çözülme deneyi
Betonarme güçlendirme işleri kapsamında ver alan, kırım, kalıp, demir, Gliz ekimi ve beton
işlerinin uygulanmasına dair teknik şarinamedir.
Hasarsız. yapı elemanlarının veya yapı sistemlerinin veya hasarlı yapı elemanlarının hasarlarının
giderilmesi amacı ile yapılan onarımdan sonra, performanslarının iyileştirilmesini sağlamak üzere
yapılan müdahalelerdir.
Betonarme taşıyıcı elemanlarm eksenel yük, moment ve kesme kuvveti taşıma kapasitelerinin
artırılması;
* Kolon Mantolama.
* Kiriş Güçlendirme,
* Kolon-Kiriş Birleşim Bölgesi Güçlendirme
* Döşeme ve Temel Güçlendirme
* Perde Güçlendirme uygulamalarıyla sağlanabilir.
Bu işlemler genellikle betonarme kesitin artırılması (kesitlere yeni donatılı en kesit eklenmesi) ya
da yapıya yeni betonarme taşıyıcı elemanlar eklenmesini kapsar,
Beton Kırılması / Yıkılması işi için “Beton İşleri Genel?Teknik Şartnarmmesi”nde belirtilen bilgilerle
birlikte aşağıdaki hususlara da uyulmalıdır. o, -
Projeye göre güçlendirme yapılacak kolon ve perdelerde; c
a) Taban ve Tavan Kısımlarında: Kolon ve perde güçlendirmelerinde, kolon ve perde temel
yüzeyleri temel üst hasır alt kotuna kadar kırılmalıdır. Kırılan bu temel yüzeyleri hava ve su yardımı
ile temizlenmelidir.
Kolon ve perde tabanlarında eğer kolon ve perde bir üst katta devam etmeyecekse, tavandan da
güçlendirme yapılacağı için sadece üst katla beton dökümü için her | m de bir perdeler için,
kolonlar içinse her kenarma gelecek şekilde dairesel delikler açılacaktır. Tava altları da kolon ve
perdenin bineceği yüzeyle kırılarak hava ve su ile teinizlenecektir.
Kolon ve perde güçlendirmelerinde eğer kolon ve perde bir üst katta devam edecekse tavan betonu
komple demirlere zarar vermeden kırılarak döşeme demirleri ortaya çıkarılacak ve hava ve su ile
temizlenecektir.
b) Kolon ve perde yüzeylerinde: Kolon ve perde yüzeyleri üzerinde beton gelecek yüzeyler mutlaka
net beton örtüsünekadar sıyrılmalı ve etriye sıklaştırılması ile demirlerdeki korozyon olayı
gözlenmelidir (sıva yüzeyleri temizlenecek ve betonarme seviyesine inilecektir). Yüzeyler darbeli
kırıcı yardımıyla derin olmayan yarıklarla pürüzlendirilecek, bu yarıklar hava ve su ile
temizlencceklir.
©) Diğer yerler: Güçlendirme yapılacak kolon ve perdelerde taban ve tavanda imalatı engelleyecek
döşeme ve tavan sistemleri (seramik, alçı levha bölme duvar, alçı levha asma tavan, vs.) kırılarak
temizlenecek ve püçlendirme imalatına sonra devam edileesektir.
Kalıp Yapılması işi için “Kalıp ve Kalıp İskelesi İşleri Genel Teknik Şartnamesi”nde beliriilen
bilgilerle birlikte aşağıdaki hususlara da uyulmalıdır.
Bütün kalıp ve iskeleler için yeterli stabilite ve taşıma güvenliği sağlanmalıdır. Kalıp ve iskele
elemanları ilgili standartlara uygun hazırlanmalı, birleştirilmeli, kurulmalı ve fazla şekil değiştirme
ve oturma yapmayacak şekilde düzenlenmelidir. Ahşap kalıp ve iskele elemanları ve çelik kalıp ve
iskele elemanları için ilgili standartlara uygun hazırlanacaktır.
* Kolon ve perdelerde kalıpları çakılmadan önce sistemin kurulacağı alan iyice temizlenmeli ve
uygulamaya öyle başlanmalıdır.
* Kolon ve perde kalıbı çakılırken düz yüzeyli kalıp kullanılmalıdır.
* Kalıp çakılmadan önce kalıp yağı ile yağlanmalı ve kalıp yüzeyinde hiçbir şekilde 107, kir, vb
hiçbir şey bulunmamalı, bunlar var ise temizlenmelidir.
* Kalıp çakıldıktan sonra kurulan sistem şakulünde olmalı, proje ölçüsünde olmalı ve eski kolan ve
perdeye uygunluk açısından paralel olmalıdır.
* Kalıp çakıldıktan sonra hiçbir şekilde dökülecek betonu sızdırmamalıdır. Bu yüzden kalıp
kontrolü yapılmalı ve sızdırabilecek yerler tamir edilmelidir. Kalıp beton döküldükten sonra 24
saatten önce sökülmemeli, sökülen kalıplar derhal temizlenmelidir.
Projeye göre güçlendirme yapılacak kolon ve pördelerde; .
* Projede uygulanacak olan demir (nervürlü beton çelik çubuğu) şantiye sahasına indirildikten sonra
kesim ve büküm için uygun bir yer ayarlanmalıdır. > -
* Demir kullanılmadan önce kir. yağ ve yüzeyden ayrılabilen pastan temizlenmeli, korozyona
uğramış demir yeni demir ile değiştirilmelidir.
* Kullanılacak olan demirler projesine uygun olarak kesilmeli ve bükülmeli, artan parçalar şantiye
sahası içinde oluşturulacak depoda biriktirilmelidir.
* Demir kesim ve büküm yapıldıktan sonra kolon ve perdelerde projesine göre istenilen sayı ve
aralıkta konulmalı, bindirme boylarına dikkat edilmelidir.
* Demir bağlama işlemi sırasında demir bağ teli ile desteklenmeli, bağ telinin çalışıp çalışmadığı
kontrol edilmelidir. Rot demirlerinde kesinlikle kaynak kullanılmamalıdır.
* Demir bağlama işlemi sırasında kalıp ile arasında projesine göre istenilen aralığı oluşturmak için
net beton örtüsü takozu konulmalı, takoz adedi 4 ad./m? olmalıdır.
* Demir bağlama işlemi bitirildikten sonra kalıp çakılmadan önce bağ teli ve net beton örtüsü
kontrolü yapılmalı eksik varsa tamamlanmalı kalp öyle çakılmalhıdır.
Beton Dökülmesi işi için “Beton İşleri Genel Teknik Şartnamesi ”üde belirtilen bilgilerle birlikte
aşağıdaki hususlara da uyulmalıdır.
Projeye göre güçlendirme yapılacak. bölgelerde;
* Beton dökülecek yüzeyler ve kalıpların içerisi su birikintileri, çamur, talaş, yonga, şekerli
maddeler, inşaat artıkları ve yabancı maddelerden temizlenmiş olacaktır.
* Kalıp köntrolü yapılıp beton dökümüne karar verildikten sonra projesine göre islenilen beton
yetecek miktarda sahaya getirilmelidir.
* Güçlendirme perdeleri ve kiriş arasına beton, 5 (beş) em eksik dökülmeli kiriş ve kolon arası
“Grout İşleri Genel Teknik Şartnatnesi”ne uygun şekilde grout betonu ile doldurulmalıdır.
* Ürelimden ilibaren kalıba yerleşme süresi 2.5 saati aşmamak koşuluyla şantiye kaşullarında,
betonun bileşimini bozmayacak herhangi bir yöntem ile taşıma yapılmalıdır.
« Döküm işlemi bir anda olmamalı en az 3 kademede dinlendirilerek dökülmelidir.
»* Kendinden yerleşen özellikte beton kullanılmadığı durumlarda, döküm esnasında gerekli görülen
yerde vibrasyon yapılmalı betonun kalıp içine boşluk hırakmadan yerleşmesi sağlanmalıdır.
* Beton dökümü bittikten sonra üst katta devam eden kolon ve perdelerde beton üstü darbeli kırıcı
yardımıyla derin olmayan yarıklar oluşturularak pürüzlendirilmelidir.
* Kalıp söküldükten sonra beton kürü ile kürlenmeli ve bu sayede betonun suyunu bırakması ve
dolayısıyla yanması önlenmelidir.
* Kalıba sevk edilen betondan alınacak numuneler standari betondaki gibidir. laboratuvara sevk
edilmek üzere silindir veya küp numuneler bir tutanak ile alınacaktır. Alınan numunelere TSI:
şartlarma uygun bir beton laboratuvarında aşağıda belirtilen deneyler uygulanacak ve yeterliliği
ilgili makamlara bir rapor ile sunulacaktır: -. "
c 7 ve 28 günlük eğilme ve basınç deneyleri (TS 3114y AA
o Ağırlıkça ve kılcal su emme deneyleri (TS 3624) 5 e. 5
Bs) Rötre deneyi (TS 3453) ka : :
o Basınç ve geçirimlilik deneyleri (TS 3455) < ,
o Dona dayanıklılık deneyleri (kimyasal yöntem ile) (TS 3449) :
o Beton dökümü esnasında, standart betonlarda Slump Ölçümü, kendiliğinden yerleşen beton
için Yayılma Ölçümü,
* Betonun kür edilmesi standart betonun kür edilmesiyle aymdır. Beton 7 gün süreyle nemli
tutulacak üzeri çuval, kum, hasır ve benzeri bir malzeme ilc örtülecek, sulanacaktır. Ya da yüzeyine
kimyevi koruyucu madde sürülmek suretiyle korunacaktır.
* Kendiliğinden yerleşen betonlarda genel olarak; normal beton dökümü koşullarında 1 günde 28
günlük basınç dayanımının yaklaşık *430'una, 3 günde 28 günlük basınç dayanımının yaklaşık
9455'ine ulaşması beklenir. Bu nedenle, ilave elemanların yüklemesinin kontrol teşkilatının da
onayı alınarak, en erken beton dökümünü takip eden 7nci günde yapılması gerekmektedir.
Projeye göre güçlendirme yapılacak elemanlarda;
* Kullanılacak olan demir proje ölçüsüne göre kesilmeli ve hazır bulundurulmalıdır.
* Ankraj yapılacak yerler projesine göre belirlenmeli ve darbeli matkap yardımıyla projesine göre
istenilen derinlik ve çapta delinmelidir.
« Açılan deliklerde gevşek malzeme varsa bunlar kırılmalı ve alınmalı sert yüzey elde edilmelidir.
* Açılan delikler hava ve su yardımı İle temizlenmeli içerisinde hiçbir şekilde toz, kir, vb. şeyler
bulundurmamalıdır.
*Kimyasal ankraj “Kimyasal Ankraj (Dübel) ile Beton-Beton Birleşimi (Filiz. Ekimi) Genel Teknik
Şartnamesi ”'nde belirtilen hususlara uyularak uygulanmalıdır.
* Dübel/ankraj uygulamasında kullanılan ürünün ETA'sında (Avrupa Teknik Değerlendirmesi) veya
UTO'sunda (Ulusal Teknik Onay) belirtilen kürlenme süresi öncesinde demir bağlama işlemine
başlanmamalıdır.
Betonarme güçlendirme işlerinde kullanılan malzemelerin uygunluğu, Türk Standartları ve/veya
yürürlüğe konulmuş Avrupa Birliği standartlarında verilmiş kriterlere göre değerlendirilecektir.
TS 500: Betonarme yapıların tasarım ve yapın kuralları
TRDY - Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği TS EN1992-1-1:2004: Beton Yapıların Tasarımı -
Bölüm 1-1: Genel kurallar ve binalara uygulanacak kurallar (Eurocade 2)
Bu şartname, betonarme yapıların taşıyıcı elemanlarının dayanımlarını ve kesit sünekliklerini
arttırmak amacıyla, filli polimerlerle (ERP) yapılan güçlendirme işlerini kapsamaktadır.
Hasarsız yapı elemanlarının veya hasarlı yapı elemanlarının hasarlarının onarımından sonra,
performanslarının iyileştirilmesini sağlamak üzere yapıları müdahalelerdir.
Betonarme taşıyıcı elemanların eksenel yük, moment, kesme kuvveti taşıma kapasitelerinin ve kesit
sünekliklerinin artırılması:
2.2.1 Lifli polimer kumaşlarla betonarme yapıların taşıyıcı elemanlarının eksenel yük, momeni,
kesme kuvveti taşıma kapasitelerinin ve kesit sünekliklerinin arttırılması
2.2.2 Lifli polimer şeritlerle betonarme yapıların taşıyıcı elemanlarının moment ve kesme küvveti
taşıma kapasitelerinin arttırılması.
Uygulama yapılacak beton yüzeyler kuru (nem oranı < “öd ) . temiz ve tozsuz olmalı, hasarlı ve
gevşek beton parçalar yüzevden uzaklaştırılmalıdır. Yeni dökülen betonlar en az 28 günlük
olmalıdır. Yüzeyler mümkün olduğunca pürüzsüz ve düzgün olmalıdır. Betonarıne elemanlarda
yüzeydeki mevcut sıva tahakası kaldırılmalı ve brüt beton yüzey açığa çıkarılmalıdır. Yüzeyde
bozukluklar varsa, yapısal epoksi tamir harçları ile kapatılmalı, | mm'yi geçen yüzey bozuklukları
tesviye edilmelidir.
Yapılan yüzey düzeltmesinden sonra astar uygulaması üretici Ormanın uygulama detaylarında
bulunuyor ise: uygulama yapılmadan önce astarlar sürülecek olan yüzeyin kürlendiğinden emin
olunmalıdır.
Epoksi esaslı astar malzemesi, üreticinin yazılı talimatlarında belirtilen oranlarda karıştırılarak yine
üreticinin yazılı talimatları doğrultusunda beton yüzeylerde ince bir him iabakası (0,1 - 0.2 mın)
oluşturacak şekilde rulo ile emprenye edilerek sürülmelidir
Astar uygulamasından sonra Jİifli polimer kumaş uygulamasına geçilmesi için 4 — & saat
beklenmelidir. Vifli polimer kumaşlar uygulama projesinde belirtilen detaylara uygun ölçülerde
kesilerek hazırlanmalıdır. Fal se
Epoksi esaslı yapıştırıcı malzemesi, üreticinin yazılı talimatlarında belirtilen oranlarda karıştırılarak
yine üreticinin yazılı talimatları doğrultusunda beton yüzeylere rulo ile sürülmelidir. Malzeme
henüz yaşken projesine uygun ölçülerde kesilmiş lifli polimer kumaşlar lifleri doğrultusunda
gerdirilerek yüzeye yapıştırılmalıdır. Daha sonra rulo ile lili polimer kumaşların lifleri
doğrultusunda bastırarak epoksi yapıştırıcının kumaş içine emdirilmesi ve yüzeyle arasında boşluk
kalmaması sağlanmalıdır. İkinci kat yapıştırıcıyı yine rulo ile yüzeye yapıştırılmış olan lifli polimer
kumaş üzerine lifleri doğrultusunda sürülmetfi ve her kat için lifler doğrultusunda en az 20 cm
bindirme boyu bırakılmalıdır. Tiflere dik yönde ise herhangi bir bindirme yapılmasına gerek yoktur.
Çok katlı lifli polimer uygulamalarında katlar arasında yapıştırıcı kullanılmalıdır.
Üzerine sıva yapılabilinmesi için son kat lifli polimer kumaş uygulamasından sonra epoksi
yapıştırıcı benüz yaşken sıva yapılacak yüzeylere dişli kum serpilerek yüzeyde sıvanın yapışmasını
kolaylaştıracak pürüzler oluşturulmalıdır.
Astar uygulamasından sonra İifli polimer kumaş uygulamasına geçilmesi için 4-8 saat
beklenmelidir. Litli polimer şeritler uygulama projesinde belirtilen detaylara uygun ölçülerde
kesilerek hazırlanmalıdır. Malzcıne üzerinde koruyucu naylon tabakası bulunuyorsa sökülmeli ve
malzemenin yapışma yüzeyinde herhangi bir toz bulunmadığından emin olmak için ilgi
temizleyiciler 1le temizleninelidir.
Epoksi esaslı yapıştırıcı. malzemesi, üreticinin yazılı talimatlarında belirtilen oranlarda
karıştırılmalıdır. Önceden hazırlanınış karbon İli polimer şeritlerin yapıştırılacak yüzeylerine 1-
15mm kalınlık elde edilecek şekilde ıspatula ile yapıştırıcı sürülmelidir. Aynı zamanda astar
sürülmüş yüzeylere de 1-1,5 mm kalınlık elde edilecek şekilde yapıştırıcı ıspatula ile sürülmelidir.
Daha sonra arkasına yapıştırıcı sürülmüş Killi polimer şeritler yerlerine lifleri doğrultusunda hafifçe
gerilerek ve şişme yapmayacak şekilde sabitlenmelidir. Şeritler üzerine lilleri doğrultusunda rulo ile
bastırılarak beton yüzeyle arasında boşluk kalmaması sağlanmalıdır.
İki şeridin birbirini kesecek şekilde yapıştırılması söz konusu olduğunda şeritlerin birbiri üzerine
binecekleri kesişme noktasına doğru üstte kalacak şeridin yapışacağı beton yüzey yapıştırıcı ile
beslenerek alttaki şeridin yüksekliğine kadar doldurulmalıdır.
Malzemeler, ağızları açılmamış bir şekilde, üzerlerinde üreticinin markasının, depolama ve diğer
bileşenlerle karıştırma talimatlarmın, üretim tarihi ve raf ömrünün, parti numarasının, renk
bilgisinin yer aldığı etiketlerin bulunduğu, orijinal ambalajlarında sevk edilmelidir.
Malzemeler, açılmamış, orijinal ambalajlarında ve teknik bilgi föylerinde belirtildiği şekilde, temiz,
kuru ve direkt güneş ışınlarından ve dondan korunarak depolanmalıdır. Depo alanlarında, üreticinin
yazılı talimatlarına uygun çevresel koşullar sağlanmalıdır: SER
Yapılarda kullanılan kompozit güçlendirme ürünlerinin uygutluğu, Türk Standartları ve/veya
yürürlüğe konulmuş Avrupa Birliği standartlarında verilmiş kriterlere göre değerlendirilecektir.
TS IN 2561: Havacılık-Karbon elyaf takviyeli plastikler-Tek yönlü levhalar-Etyaf yönüne paralel
çekme deneyi
TS EN 1504-4: Beton yapılar- Koruma ve tamir için mamul ve sistemler- Tariller, özellikler, kalite
kontrol ve uygunluk değerlendirmesi- Bölüm 4: Yapısal bağ.
Bu şartname,
A) Betonarme yapıların taşıyıcı sistemlerini klorür taruziyeti sebebiyle oluşan korozyondan
koruyan su itici emprenye (hidrofobik özellikli) malzemeleri ve uygulamasını tanımlamaktadır.
B) Beton yüzeyleri hava koşullarına. alkalilere ve yaşlanmaya karşı, yüzeyinde film tabakası
oluşturarak koruyan kaplama malzemesi ile beton koruma uygulamasını tanımlamaktadır.
Beton koruma için, EN 1504-2 standardına uygun ve EN 1504-9 standardındaki yöntemlere göre
seçilecek farklı tip malzemelerin tanımları aşağıdaki gibidir:
Hidrofobik özellikli malzeme: Uygulandıktan sonra özel bir kür ilittyacı olmayan ve film tabakası
oluşturmayan beton koruyucudur.
Yüzeyde film tabakası oluşturan kaplama: Betonu agresif atmosferik etkilere karşı korurken
yüzeyde kendiliğinden kolayca temizlenme elkisi yaratır. Beton ve diğer çimentolu yüzeylerin
korunması ve servis ömrünün arttırılması amaçlayan, şeffaf koruyucu kaplamadır.
2.2.1 Hidrofobik emprenye kaplama: Betona nüfuz etmesi sağlanır.
2.2.2 Film tabakası oluşturan beton koruyucu kaplama: Parlak, renksiz, yüzeye canlılık veren
koruyucu kaplama veya mat yüzey bitişi veren dekoratif son kat kaplama olabilir.
Beton koruyucu malzemeler, an,
- EN 1504-9 İlke-1'de belirtildiği üzere, beton yüzeyini Sivi ve gaz girişine karşı korumalıdır.
- EN 1504-9 İlke-2'de belirtildiği üzere, betondaki nem miktarın ayarlama ve muhafaza etme
özelliklerine sahip olmalıdır. Ke LA :
- EN 1504-9 İlke-6'da belirtildiği üzere, kimyasal saldırılara karşı betonun dayanıklılığını
artırmalıdır. ' .$
Hidrolobik emprenye, su itici bir yüzey oluşturmak için betonun işlenmesi olarak tanımlanır.
Yüzey kaplamaları, belirli dış etkilere karşı artırılmış dayanıklılık ya da performans için iyileştirilen
bir beton yüzey sunmak amacıyla tasarlanan malzemeler olarak tanıınlanır.
- Beton yüzeyi temiz ve toz, kir. yağ, çiçeklenme, önceden yapılmış kaplamalardan arındırılmış
olmalıdır.
- En iyi yüzey hazırlığı hafif kumlama, buharlama, düşük basınçlı temizleme veya beton silimi ile
yapılır.
- Yüzey kuru, sağlam, gevşek ve oynak parçacıklardan arındırılmış olmalıdır.
- Uygun yüzey hazırlığı yöntemleri buharla temizleme, yüksek basınçlı su jeti veya pürüzlendirme
He temizlemedir.
- Yeni beton en az 28 günlük olmalıdır.
- Eğer gerekliyse, gözenek kapatıcı, yüzey düzeltici kullanılmalıdır. Çimento esaslı yüzey düzeltici
kullanılırsa kaplama yapmadan önce en az 4 günlük kür süresi beklenmelidir.
- Mevcut kaplama yüzeye aderansı açısından test edilmelidir.
- Yetersiz yapışma durumunda: Mevcut kaplamalar uygun yöntemler kullanılarak tamamen
kaldırılmalı ve yüzey yukarıda tariflendiği şekilde kaplanabilmesi için yeterli derece sağlam
olmalıdır.
- Yeterli yapışma durumunda: Buharla temizleme veya yüksek basınçlı su jetiyle tüm yüzey iyice
temizlenmelidir.
Not: Mevcut su bazlı kaplama, yüzeye iyi yapışmış olsa bile beton koruyucu kaplama
uygulamasından önce tamamen kaldırılmalıdır.
Çevresel Koşullar: Yağmur ve kar yağışı sırasında veya yağış ihtimali halinde beton koruyucu
ürünleri uygulamayınız. Uygulama sırasında hava sıcaklığı minimum 45*C, maximum *309*C
olmalıdır. EL
-Koruma: Ürünlerin karıştırılması ve kullarılmasi sırasında, çalışma alanının yanındaki yüzeylerin
zarar görmesini engellemek üzere gerekli önlemler almmalıdır.:
-Uygulama şekli: Malzeme yüzeye bol miktarda uygulanmalı ve alt tabakaya penetre olması
sağlanmalıdır. Uygulama fırça, rulo, düşük basınçlı tabanca veya havasız sprey ekipmanları ile
yapılabilir. Yüzeyin gözenekliliğine göre kaplama oranları sarfiyatı her bir katınan için
belirlenmelidir.
Uygulamada kat adedi yüzeyin durumuna göre belirlenmelidir. Üreticinin teknik dokümanlarında
yer alan tüm kısıtlama ve uyarılara bağlı kalınmalıdır.
-Birkaç saat içerisinde yağmur olasılığı, 50 km/h hızı geçen rüzgâr olması halinde veya güçlü direkt
güneş ışığında ürün uygulanmaz. .
Şeffaf ve son kat koruyucu kaplama, fırça veya kısa tüylü, kuzu tüyü rulo ile uygulanabilir. Son kat
(renkli) havasız püskürtme ile de uygulanabilir:
Hidrofobik emprenye malzemeler için iyi sonuçlar 28 günlük betona uygulandığında alınabilir.
Üzeri tekrardan boyanacak olan pencere çerçeveleri ürün ile temastan, iyice kapatılarak
korunmalıdır. Hidrofobik emprenye malzemeler bazı kaplamalara veya bitümlü malzemelere zarar
verebilir. Bazı ürünler betonda kararmaya neden olabilir, öncelikle deneme uygulaması
yapılmalıdır. Kireçli veya çimentolu boyalarla kaplanamaz. Malzemenin sarfiyat oranlarını gerekli
penelrasyon derinliği ile belirlemek için bir deneme bölgesinde uygulama yapılınası önerilir.
Beton koruyucu kaplamalar kullanıma hazırdır. Sistem normal atmosferik etkilere ve yağmura vb.
etkilere tamamen dayanıklıdır. Beton koruyucu kaplamalar özel bit kür işlemi gerektirmez.
Uygulama alanlarının kesin tarifleri için ürün bilgi föylerine bakılmalıdır .
Bütün malzemeler orijinal ve açılmamış paketlerinde, üreticinin adı, etiketi, ürün kimlik numarası
ve üretim seri numarası ile teslim edilmelidir. Zarar görmüş veya bozulmuş ambalajlı malzeme
sahadan hemen uzakdaştırılmalıdır.
Kullanıcılar, kimyasal ürünlerin güvenli olarak taşınması, depolanması ve bertaraf cdilmesi ile ilgili
bilgi ve tavsiyeler için, fiziksel, ekolojik, toksikolojik ve diğer güvenlikle ilgili bilgileri içeren,
varsa, ürüne ait Malzeme Güvenlik Bilgi Formuna başvurmatıdırlar.
Ürünler orijinal açılmamış ve hasar görmemiş ambalajında serin ve kuru ortamda depolanmalı ve
direkt güneş ışığı ve dondan korunmalıdırlar. ... ... 0
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği #000 be
Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmelik
Beton koruyucu kaplamalar, EN 1504 standardı gereksinimlerini sağlamaktadır.
- EN 1504 -- 2: Beton için yüzey koruma ürünlerinin / sistemlerinin özelliklerini belirtir
- EN 1504 - 7: Donatı korozyon koruması özelliklerini belirtir
-EN 1504 - 0; Ürünlerin ve sistemlerin kullanımı ile betonun onarımı ve korunması için genel
ilkeleri tanımlar
Bu şartname, kullanıma hazır, akıcı harçları (grout) ve standartlarını kapsar,
Groutlar makine temellerinde, sismik izolatör montajlarında, tay yataklarında, prefabrike
yapılardaki kolonlarda, beton ankrajlamalarda, mesnet plakalarında vb. kullanılan akıcı harçlardır.
Betonarme çelik çubuklarının ankraj özelliklerini belirien EN 1504-6 standardına göre
tanımlanırlar.
Groutlar, kullanıma yerine, beklenen performansa, akıcılık özelliğine, dayanım kazanma hızına
göre çirncnto esaslı veya epoksi esaslı olarak seçilebilir. Beklenen performans gereklilikleri £N
1504-6 standartında tariflenen kriterlere uygun olacaktır.
Groutların uygulanacağı yüzey kalitesi aşağıdaki gibi olmalıdır:
Beton, harç, taş: Uygulama yapılacak yüzey sağlam, temiz olmalı, kalıntı, buz, birikmiş su, gres,
yağ, çimento şerbeti, eski kaplamalar ve oynak, gevşek parçalardan arındırılmalıdır.
Çelik: Yüzeyler temiz olmalı ve gres, yağ. pas ve Kesme talaşı bulunmamalıdır.
Yüzey. yüksek basınçlı su jeti, pürüzlendirniz; kunrlama, gibi uygun mekanik yüzey hazırlama
teknikleri ile temizlenerek hazırlanmalıdır. Doygun yüzey kuru şartların sağlandığından emin olmak
için beton yüzeyler uygulamadan önce 2—6 saat boyunca temiz su ile nemlendirilinelidir. Yüzeyde
bulunan aşırı ve birikiniş sular uygularnadan önce yüzeyden uzaklaştırılmalıdır.
Çimento esaslı ürünler üreticisinin önerdiği miktarda su ile. epoksi esaslı ürünlerin bileşenleri
birbiri ile uygun karıştırıcı ile karıştırılır.
Karıştırıldıktan hemen sonra harç, kalıp kurulma işlemi önceden tamamlarımış olan uygulama
yerine dökülmelidir.
Uygulama sırasında yakın çevrede titreşim kaynağı varsa döküm yapılmamalıdır. Titreşim kaynağı
kapatıldıktan veya uzaklaştırıldıktan sonra uygulamaya geçilmelidir.
Uygulama makine plakası altı, sismik izolatör altı gibi müdahale edilmesi zor yerlerde ise, harç
çelik tel yardımıyla ileriye yürütlükneli (şişleme) ve alanın tamamen hava boşluğu kalmaksızın
dolması sağlanmalıdır. Döküm işlemi bitene kadar (kalıp harç ile dolana kadar) şişleme işlemi
devam etmelidir.
Temel plakalarının altının doldurulması işlemi sırasında harcın akışkanlığını sağlanıak için döküm
noktasında kalıp kenarı yükseltilerek yeterli derecede basınç uygulanmasına dikkat edilmelidir. Tek
noktadan kesintisiz ve hava sürüklemeyecek, hava hapsetmeyecek şekilde dökülmedir. Ürünün
özelliklerinden maksimum fayda sağlanabilmesi için grout harcı mümkün olduğunca çabuk
uygulanmalıdır.
Uygulama kalınlıkları, kullanılan ürünlerin teknik föylerinde belirtilen esaslara uygun olmalıdır.
Bütün malzemeler orijinal ve açılmamış paketlerinde, üreticinin adı, etiketi, ürün kimlik numarası
ve üretim seri numarası ile teslim edilmelidir. Zarar görmüş veya bozulmuş atnbalajlı malzeme
sahadan hemen uzaklaştırılmalıdır.
Kullanıcılar, kimyasal ürünlerin güvenli olarak taşınması, depolanması ve bertaraf edilmesi ile igili
bilgi ve tavsiyeler için, fiziksel, ekolojik, toksikolojik ve diğer güvenlikle ilgili bilgileri içeren,
varsa, ürüne ait malzeme güvcnlik bilgi formuna başvurmalıdırlar.
Ürünler orijinal açılmamış ve hasar görmemiş ambalajında serin ve kuru ortamda depolanmalı ve
direkt güneş ışığı ve dondan kotunmalıdırlar..
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği
Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler TTakkında Yönetmelik
i Si.7
Groutlar, TS EN 1504-6 standardı gereksinimlerini sağlamaktadır.
Genel Teknik Şartnamesi
Kimyasal dübeller ile yapılacak Hliz ekimi uygulamalarına (mevcut betonarme yapıya sonradan
nervürlü inşaat demiri eklenmesi işi) all esas ve standartları kapsar.
TS 500 ve TS EN 1992-1-)'e göre tasarlanmış beton-beton birleşimlerindeki filiz ekimi
uygulamalarında (sonradan yerleştirilen nervürlü inşaat demiri) kullanılan, HOTA TR-023'e göre
Avrupa Teknik Değerlendirmeleri 'ne (ETA) veya bu şartlara uygun Ulusal Teknik Onay'a ((.TO)
sahip, kimyasal malzemelerdir.
TS 708 ve TBDY'nc uygun nervürlü inşaat demiridir.
TS 500, TS-EN1992-1-1: ve TBDY 7.2.7.5'e göre filiz ekimi için gereken statik hesaplamalar
yapılarak, uygulama çapları ve montaj derinlikleri belirlenen nervürlü demirler, onaylı kimyasal
dübellerle betonarme altyapılara uygulanmalıdır.
Statik hesaplama sonucu belirlenen çaplara göre Avrupa Teknik Değerlendirme Belgesinde (ETA)
veya bu şartlara uygun Ulusal Teknik Onay'ında (UTO) belirtilen montaj esasları dikkale alınarak
gerekli çapta ve hesaplanan derinlikte delikler açılmalıdır.
Açılan delikler, kullanılan kimyasal dübelin ETA veya UTO'sındaki bilgileri içeren ürün bilgi
föylerinde darillendiği şekilde temizlenmelidir. — Örneğin delikler kompresör yardımı ile
temizlenmeli ve delikler, iç kısımlarında yüzeyde kalma ihtimali olan küçük parçacık ve tozların
uzaklaştırılması için fırça ile fırçalanmalıdır. Fırçalama uygulaması sonrası delik dibinde kalan
tozlar tekrar kompresör ile hava tutulmak suretiyle tekrar temizlenmelidir.
Delik dibinden başlayacak şekilde kimyasal dübel sıkılarak, delik doldurulmaya başlanmalıdır.
Ekimi yapılacak nervürlü demir döndürülerek deliğe sokulmak suretiyle monte edilmeli ve
kimyasal dübel ile demir arasında boşluk kalmayacak şekilde mante edilmelidir.
EOTA tarafından yayınlanan kılavtız ve teknik raporlar (ETAĞ/TR), ürünlere ait ETA'lar (Avrupa
Teknik Değerlendirmeleri/Onayları) ve/veya UTO'lar (Ulusal Teknik Onayı) Türk Standartları
ve/veya yürürlüğe konulmuş Avrupa Birliği standartlarında verilmiş kriterlere göre değerlendirilir.
Uygulanacak kimyasal ankraj (dübel) malzemesinin sağlığa zararlı solvent içermediği “Zararlı
maddeler ve karışımlara ilişkin güvenlik. bilgi formları hakkında yönetmelik” e uygun olarak
belgelenmelidir. İZ iu i
TBDY - Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği hükünülerine uygunluk aranır.
TS 500 : Betonarme yapıların tasarım ve yapım kuralları
DS EN1992-1-1: Beton yapıların tasarımı - Bölüm İ-1: Genel kurallar ve binalara uygulanacak
kurallar (#Hurocode 2)
EOTA YR023: Assessment of post-installed rebar connections
Genel Teknik Şartnamesi
Yapısal veya yapısal olmayan her türlü çelik kolon, kiriş, cephe elemanı, makine ve ekipmanın
betona sabitlenmesinde kullanılan mekanik dübellerin uygulamasına ait esas ve standartları kapsar.
Statik durum için; ETAG 001*in (Avrupa Teknik Onay Kılavuzu) ilgili bölümüne göre tesi edilmiş,
ETAĞ 001 Ek C veya CEN/TS 1992-4-'e göre tasarlanmış beton-çelik bağlantı detaylarında
kullanılması ilgili Avrupa Teknik Değerlendirmesi'ne (ETA) veya bu şartlara uygun Ulusal Teknik
Onay'a (UTO) sahip yapı malzemeleridir. Deprem durumu için ise; EOTA TR045'e göre tasarım
yapılmalı ve malzeme deprem durumuna uygun ETA veya UTO belgesine sahip olmalıdır.
ETAG 0290'nin (Avrupa Teknik Onay Kılavuzu) ilgili bölümlerine göre test edilmiş, ETAĞ 020 Ek
C'ye göre tasarlanmış bağlantı detaylarında kullanılması üÜgili Avrupa Teknik Değerlendirmesi ne
(ETA) veya bu şartlara uygun Ulusal Teknik Onay'a (UTO) göre uygun yapı malzemeleridir.
Beton, tuğla, alçı levha, ahşap veya gazbeton üzerinde tekli veya çoklu kullanımına ait taşıma
kapasiteleri malzemenin ETA veya UTO belgesinde belirtilmelidir.
ISO 7089
Elekirostatik galvaniz kaplamalı pul (EN ISO 4042)
Sıcak daldırma galvaniz kaplamalı pul (ENİSO 10684)
Paslanmaz çelik pul (1.4401;1.4404:1.4578;1.4571,1.4439;1.4362 TEN 10088)
(İSO 4032) 8 Kalite EN İSO 898-2 somun
Elektrostatik galvaniz kaplamalı somun (EN İSO 4042)
Sıcak daldırma galvaniz kaplamalı somun (EN 1SO:-10684). >.
Paslanmaz çelik somun (1.4401,1.4404:1.4578;1.4571,1.44539:1,4362 EN 10088)
Paslanmaz çelik sornun (70 kalite EN ISO 3506-1)) :
Mekanik dübeller; üzerlerindeki yükü ana malzemeye (beton) dağıtma prensiplerini belirleyen
fiziksel farklılıklarına göre;
* Tork Kontrollü Genleşme Dübelleri
* Alttan Kesme Dübelleri
* Deformasyon Kontrollü Genleşme Dübelleri olarak çeşitlendirilir.
Plastik dübeller kullanım yerlerine göre:
« Genel Kullanım Dübelleri
. Alçı Levha Dübelleri,
. Gazbeton Dübelleri
. Çatı ve Cephe İzolasyon Dübelleri olarak çeşitlendirilir.
Uygulanacak dübel için en kritik yük durumuna karar verilmelidir. (Statik, deprem, yorulma ve şok
yükü durumları)
Plastik dübellerde, ETAG 020'nin (Avrupa Teknik Onay Kılavuzu) ilgili bölümlerine göre test
edilmiş, FTAĞ 020 Ek C'ye göre yapılan hesaplar sonunda belirlenmiş, ETA veya UTO belgeli
plastik dübeller kullanmalıdır. Farklı ana malzemelerde (beton, tuğla, alçı Tevha, ahşap veya
gazbeton) tekli veya çoklu kullanımına ait taşıma kapasiteleri malzemenin ETA veya UTO
belgesinde bulunmalıdır.
Mekanik Dübellerde statik durum için, EVAĞ 001'in Ügili bölümüne (Mekanik dübel çeşidine göre
Bölüm 2,3 veya 4) göre test edilmiş, ETAĞ 001 Ek C'ye veya CİEN/TS 1992-4-4 göre yapılan
hesaplar sonucu belirlenen, ETA veya UTO belgeli mekanik dübeller kullanılmalıdır.
Mekanik dübellerde deprem durumu için hesaplar FOTA TR0O45”e göre yapılmalıdır ve hesaplarda
dübelin statik durum kapasiteleri kullanılmamalıdır. Bina tipi, kullanım amacı ve etkin yer ivmesi
değerleri göz önüne alınarak, çözülen detaya uygun EOTA TR045'te belirtilen Cl veya C2 sismik
kategorisi belirlenir. Tercih edilen mekanik dübeli CI veya C2 sismik kategorisine ait kapasite
değerleri yapılan hesaplarda kullanılır. Deprem durumu gözetilerek uygulanacak mekanik
dübellerin deprem onaylı olması, yani ETA veya UTO belgelerinde CI veya C2 deprem durumuna
ait kapasite değerlerinin bulunması gerekir,
Yorulma ve şok yükü gibi özel hesap durumlarında ise bahsedilen durumlara ait kapasile değerleri
ETA veya UTO belgesinde belirtilen mekanik dübeller kullanılmalıdır.
Hesaplar sonucu, mekanik ankraj malzemesinin ETA veya UTO belgesinde belirtilen montaj
esasları dikkate alınarak, gerekli çapla ve hesaplanan derinlikte delikler açılmalıdır.
Açılan delikler kullanılan mekanik dübelin ETA veya UTO belgesinde tariflenen şekilde
temizlenmelidir. Örneğin delikler kompresör yardımı ile temizlenmeli ve deliklerin iç kısımlarında
yüzeyde kalma ihtimali olan küçük parçacık ve tozların uzaklaşlırılması için fırça kullanılmalıdır.
Fırçalama uygulaması sonrası delik dibinde kalan tozlar, kompresör ile hava tutulmak suretiyle
lekrar temizlenmelidir. KAR O,
Mekanik dübelin ETA veya UTO belgesinde belitilen. tork değerlerine uyularak kurulum
gerçekleştirecektir. i e 2 Bk
FOTA tarafından yayınlanan klavuzlar (ETAG), Örünlere ait ETA'lar (Avrupa Teknik
Değerlendirmeleri/Onayları) ve/veya UTO'lar (Ulusal Teknik Onayı), Türk Standartları ve/veya
yürürlüğe konulmuş Avrupa Birliği standartlarında verilmiş kriterlere göre değerlendirilir.
ETAĞ 001 Metal Anchors for Üse in Concrete Part 2: Yörgüe-Conirolled Expansion Anchors
ETAĞ 001 Metal Anchors for Üse in Concrete Part 53: Ündercut Anchors
ETAĞ 001 Metal Anchors for Üse in Concrete Part 4: Delormation-Controlled Expansion Anchors
ETAĞ 001 Metal Anchors for Use in Concrete Annex C: Design Methods for Anchorages
FOTA TR045 Design of Metal Anchors For Üse İn Concrete Ünder Seismic Actions
TS EN İSO 3506-1: Korozyona dirençli paslanmaz çelik bağlama elemanlarının mekanik özellikleri
- Bölüm 1: Cıvatalar, vidalar ve saplamalar
TSEN 10088: Paslanmaz çelikler
TS 5479 EN İSO 4042: Bağlama elemanları-Ficktroliz yoluyla kaplama
TS EN ISO 10684: Bağlama elemanları - Sıcak daldirma galvaniz kaplamalar
TS EN ISO 898-1:Bağlama elemanlarının mekanik özellikleri - Karbon çeliği ve alaşımlı çelikten
imal edilmiş - Bölüm 1: Belirtilen mukavemet sınıfına sahip cıvatalar, vidalar ve saplamalar -«
Normal diş ve ince adımlı diş
TS EN İSO 898-2:Bağlama elemanlarının mekanik özellikleri - Karbon çeliği ve alaşımlı çelikten
imal edilmiş - Bölüm 2: Belirtilen mukavemet sınıfına sahip somunlar — Normal diş ve ince adımlı
diş
TS 79.21 EN 1SO 7089 Rondelalar-Bölüm 21: Düz rondelalar Normal seriler- Mamul kalitesi
TS 5479 EN ISO 4042 Bağlama elemanları-Elektroliz yoluyla kaplama
TS TEN TSO 10684 Bağlama elemanları - Sıcak daldırma galvaniz kaplamalar
ETAĞ 020 Plaslic Anchors
Yapısal veya yapısal olmayan her türlü çelik kolon, kiriş, cephe elemanı. makine ve ekipmanın
betona sabitlenmesinde kullanılan, tij (gijon) veya nervürlü inşaat demiri (rvebar) ile kimyasal dübel
(ankraj) kullanılarak sağlanan beton-çelik bağlantılarının uygulama esas ve standartları kapsar,
Stalik durum için, ETAĞ 001 (Avrupa Teknik Onay Kılavuzu) Bölüm 5' göre test edilmiş, EOTA
TR0O29 (Yapışma Esaslı Anktajların Tasarımı hakkında teknik rapor) veya CEN/TS 1992-4.5'e göre
tasarlanmış beton-çelik bağlantı detaylarında kullanılması ileili ETA veya bu şartlara uygun Ulusal
Teknik Onay (UTOY'lara uygun (Ürün Bazlı Avrupa Teknik Değerlendirmesi/Onayı) yapı
malzemeleridir. Deprem durumu için ise FOTA Teknik Raporu TR045'e göre tasarım yapılmalı ve
malzeme deprem durumuna uygun ETA veya U TÖ'belgesine sahip olmalıdır.
TS 708 ve TBDY'ne uygun nervürlü inşaat demiri - : İ
S.8-8.8-10.9 kalite elektrostatik galvaniz kaplamalı tij (VS EN ISO 898-1/AC ), TS 5479.
Sıcak daldırma galvaniz kaplamalı tij TS EN ISO 10684
Paslanmaz çelik tij 70 kalite (TS EN ISO 5506-1) ÇAZ-AB-A4ALI-AS TS EN 10088 )
ISO 7089
Flektrostatik galvaniz kaplamalı pul (EN ISO 4042)
Sıcak daldırma galvaniz. kaplamalı pul (EN ISO 10684)
Paslanmaz çelik. pul (1.4401:1.4404:1.4578,1.4571,1.4439;1.,4362 EN 10088)
(TSO 4032) 8 Kalite EN ISO 898-2 somun
Elektrostatik galvaniz kaplamalı somun (EN İSO 4042)
Sıcak daldırma galvaniz kaplamalı somun (EN ISO 10684)
Paslanmaz çelik somun (1.4401;1.4404;1.4578:1.4571;1.4439;1.4362 EN 10088)
Paslanmaz çelik somun (70 kalite EN TSO 3506-1)
Uygulanacak dübel için en kritik yük durumuna göre (Statik, deprem, yorulma ve şok yükü
durumları) karar verilmelidir. Statik durum için hesaplar EOTA TR029'a veya CEN/TS 1992-4-5'e
göre yapılarak uygulama çapları ve montaj derinlikleri belirlenmelidir.
Deprem durumu için besaplar FOTA TR045”e göre yapılmalıdır ve hesaplarda dübelin statik durum
kapasiteleri kullanılmamalıdır. Bina tipi, kullanım amacı ve etkin yer ivmesi değerleri güz önüne
alınarak, çözülen detaya uygun EOTA TRO45'te belirtilen C1 veya C2 sismik kategorisi belirlenir.
Tercih edilen kimyasal dübelin Cl veya C2 sismik kategorisine ait kapasite değerleri yapılan
hesaplarda kullanılır. Deprem durumu gözetilerek uygulanacak kimyasal dübellerin deprem onaylı
olması, yani ETA veya UTO belgelerinde Cl veya C2 deprem durumuna ait kapasite değerlerinin
bulununası gerekir.
Yorulma ve şok yükü gibi özel hesap durumlarında ise bahsedilen durumlara ait kapasite değerleri
ETA veya UTO belgesinde belirtilen kimyasal dübeller kullanılmalıdır.
Hesaplar sonucu, kimyasal ankraj malzemesinin ETA veya UTO belgesinde belirtilen montaj
esasları dikkate alınarak, gerekli çapta ve hesaplanan derinlikte delikler açılmalıdır.
Açıları delikler kullanılan kimyasal dübelin ETA veya TTO belgesinde tariflenen şekilde
temizlenmelidir. Örneğin: Delikler kompresör yardımı ile temizlenmeli ve deliklerin iç kısımlarında
yüzeyde kalma ihtimali olan küçük parçacık ve lozların uzaklaştırılması için fırça ile
fırçalanmalıdır. Fırçalama uygulaması sonrası delik dibinde kalan tozlar tekrar kompresör ile hava
tutulmak süretiyle temizlenmelidir.
Delik dibinden başlayacak şekilde kimyasal dübel sıkılarak delik doldurulmaya başlanacaktır,
Ekimi yapılacak nervürlü demir veya tij döndürülerek deliğe sokulmak suretiyle mome edilecek,
kimyasal ankraj ile nervürlü demir veya tij arasında boşluk kalmayacak şekilde ımonte edilmelidir.
ETA belgesinde belirtilen tork değerleri, uygulâma”'ve kütlenme zamanlarına göre yüklemeler
yapılmalıdır. ; | :
FEOTA taralından yayınlanan klavuz ve teknik: raporlar (FGTAGĞ/TR), ürünlere ait ETA'lar (Avrupa
Teknik Değerlendirmeleri/Onayları) ve/veya ÜTO'lar (Utusal Teknik Onayı), Türk Standarıları
ve/yeya yürürlüğe konulmuş A vrupa Birliği standartlarında verilmiş kriterlere pöre değerlendirilir.
Uygulanacak kimyasal ankraj (dübel) malzemesinin sağlığa zararlı solvent içermediği Zararlı
maddeler ve karışımlara ilişkin güvenlik bilgi formları hakkında yönetmelik” © uygun olarak
belgelenmelidir.
FOTA TR029 Desişm ol bonded anchars :
ETAGĞ 001 “Metal anchors for üse in conerete” Part 5: Bönded Anchors
KOTA YR045 Design of Metal Anehors For Üse İn Concrete Ünder Seismic Actions
TS EN İSO 3506-1: Korozyona dirençli paslanmaz çelik bağlama elemanlarının mekanik
özellikleri- Bölüm 1: Civatalar, vidalar ve saplamalar
TSEN 10088: Paslanmaz çelikler
TS 5479 IN TSO 4042: Bağlama elemanları-Elekiroliz yoluyla kaplama
TS EN İSO 10684: Bağlama elemanları- Sıcak daldırma galvaniz kaplamalar
TS EN İSO 808-İ: Bağlama elemanlarının mekanik özellikleri- Karbon çeliği ve alaşımlı çelikten
imal edilmiş- Bölüm 1: Belirtilen mukavemet sınıfına sahip cıvatalar, vidalar ve saplamalar --
Normal diş ve ince adımlı diş
TS EN İSO 898-2: Bağlama elemanlarının mekanik özellikleri- Karbon çeliği ve alaşımlı çelikten
imal edilmiş- Bölüm 2: Belirtilen mukavemet sınıfına sahip somunlar - Normal diş ve ince adımlı
diş
TS 79-21 EN ISO 7089 Rondelalar-Bölüm 21: Düz rtondelalar-Normal seriler-Mamul kalitesi
TS 5479 EN 1SO 4042 Bağlama elemanları-Floktroliz yoluyla'kaplama
TS EN İSO 10684 Bağlama clemanları- Sıcak daldırma galvaniz kaplamalar
İlgili Standartlar
- TS EN 12810-1
- TS EN 12810-2
- TS EN 12811-3
- TS EN 12811-4
- TS EN 74-1
- TS EN 74-2
- TS EN 74-3
- TS EN 1065
- TS EN ISO 898-1
- TS EN ISO 898-2
- TS 13508-
- TS 708
- TS EN ISO 15630-1
- TS EN 13670
- TS EN 14487-1
- TS EN 14487-2
- TS EN 13877-1-2-3
- TS EN 206
- TS 13515
- TS EN 14216
- TS EN 14647
- TS EN 15743
- TS 21
- TS 13353
- TS 706
- EN 12620
- TS EN 13055
- TS EN 1008
- TS EN 934-2
- TS EN 934-1
- TS EN 12878
- TS EN 450-1
- TS EN 13263-1
- TS EN 15167-1
- TS 25
- TS EN 14889-1
- TS EN 14889-2
- TS 500
- TS 1248
- EN 934-2
- TS 1247
- TS 3233
- TS 5680
- TS 3721
- EN 10138
- TS EN 13369
- TS EN 197-
- TS EN 197-1
- TS EN 12620
- TS EN 15167-
- TS EN 15422
- TS 1033
- TS 1034
- TS EN 1337-3
- TS EN 15369
- TS EN 15670
- TS EN 153670
- EN 12390-3
- TS EN 1992-1-1
- TS EN 1992-1
- TS EN 133369
- TS 1114
- EN 13055-1
- TS EN 13265-1
- TS 4550/13
- TS EN 206-1
- TS EN 13791
- TS EN 13225
- TS EN 13224
- TS EN 12843
- TS EN 13747
- TS EN 14991
- TS EN 14992
- TS EN 12794
- TS EN 13693
- TS EN 14843
- TS EN 14844
- TS EN 15050
- TS 436
- EN 1340
- TS 407
- TS EN 771-3
- TS EN 771-5
- TS 3531
- TS 3683
- TS 3811
- TS 4060
- TS 4063
- TS EN 13230-1
- TS EN 13230-2
- TS EN 1523043
- TS EN 13230-4
- TS EN 13230-5
- TS EN 139781
- TS EN 15037-1
- TS EN 15037-2
- TS EN 15258
- EN 450-1
- EN 13055
- TS EN 1504-7
- TS EN 1504
- TS EN 12190
- TS EN 1504-4
- TS EN 1504-6
- TS EN 1542
- TS EN 13057
- TS EN 12617-4
- TS EN 1504-3/
- TS EN 196
- EN 1542
- TS EN 13687-1
- EN 12617-4
- EN 12190
- EN 1504-5
- EN 1504-3
- EN 13057
- TS 3114
- TS 3624
- TS 3453
- TS 3455
- TS 3449
- EN 1504-2
- EN 1504-9
- EN 1504
- EN 1504-6
- TS 1992-4-
- ISO 7089
- EN ISO 4042
- İSO 4032
- EN İSO 898-2
- EN 1
- EN 10088
- EN ISO 3506-1
- TS 1992-4-4
- TS EN İSO 3506-1
- TS 5479
- TS EN ISO 10684
- TS 79.21
- TS 1992-4.5
- EN ISO 898-1/
- TS EN ISO 5506-1
- TS EN 10088
- EN ISO 10684
- TS EN İSO 808-
- EN ISO 7089